Elbistan linyiti, turba ve biyokütlenin sıvılaştırma olanaklarının araştırılması

Düşük kalorifik değeri, yüksek kül ve nem içeriği nedeniyle Elbistan linyitleri Afşin-Elbistan termik santralinde yakıt olarak kullanılmaktadır. Fakat bu özelliğe sahip olan linyitlerin çevre kirliliği açısından doğrudan yakılmaları uygun değildir. Endüstriyelleşmeye bağlı olarak artan enerji ihtiyacını karşılamanın yanı sıra çevrenin korunması da gerekmektedir. Bu nedenle son zamanlarda kömürden ve kömür-biyokütle karışımlarından piroliz, gazlaştırma ve sıvılaştırma işlemleri ile temiz enerji elde edilmesi üzerine çalışmalar yoğunlaşmıştır. Bu tez kapsamında, Elbistan linyiti, Adıyaman–Çelikhan turba ve Balıkesir pirinanın doğrudan kömür sıvılaştırma yöntemi ile tek başlarına ve birlikte sıvılaştırma potansiyelleri incelenmiştir. Deneysel kısımda başlangıç maddelerinin parçacık boyutunun, karışım tipi (linyit:turba ve linyit:pirina) ve oranının, sıvılaşma ürünleri olan, kalıntı, asfalten, preasfalten, yağ ve gazların verimi ve kimyasal yapıları üzerine olan etkileri detaylı olarak araştırılmıştır. Sıvılaştırma ürün verimleri kütle denkliğinden, ürünlerin kimyasal yapıları ise XRD, FTIR, DTA/TG, SEM, elementel ve kısa analiz, kalorimetre ve GC/MS analizleri ile aydınlatılmıştır. Buna ek olarak başlangıç maddelerin kimyasal yapıları ve morfolojik özellikleri aynı analizler ile belirlenmiştir. Deneysel sonuçlar, başlangıç maddelerinin seçilen parçacık boyutlarının sıvılaştırma ürünlerinin kimyasal yapılarına ve verimine bir etkisi olmadığını göstermiştir. Yağ verimi linyit, turba ve pirina sırasına göre artmıştır. DTA ve TG sonuçları, linyit ile tez kapsamında kullanılan biyokütle arasında bir sinerji olacağını göstermiş, en yüksek yağ verimi linyit ve biyokütlenin birlikte sıvılaştırılması ile elde edilmiştir. ANAHTAR KELİMELER: Elbistan linyiti, Turba, Pirina, Birlikte sıvılaştırma