Elektrikli araç pazarı: Altyapı, ekonomik ve çevresel etkileri

Atılgan ŞB., Elektrikli Araç Pazarı: Alyapı, Ekonomik Ve Çevresel Etkileri, Nuh Naci Yazgan Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İşletme Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, Kayseri, 2025. Lityum-iyon batarya teknolojisi, enerji depolama ve elektrikli araç sektörlerinde yaşanan dönüşümün merkezinde yer almaktadır. Yenilenebilir enerji kaynaklarının giderek yaygınlaşması ve enerji depolama çözümlerine olan talebin artması, bu teknolojiyi küresel enerji dönüşümünün en stratejik bileşenlerinden biri haline getirmiştir. 2024 yılı itibarıyla batarya pazarının yıllık büyüme hızının yaklaşık %20 düzeyinde gerçekleşmesi beklenmektedir. Bu büyümenin en temel belirleyicilerinden biri ise elektrikli araç pazarında gözlemlenen hızlı artıştır. Bu çalışmada yapılan regresyon analizleri, elektrikli araç satış oranlarının (EV sales share percent) çok boyutlu bir yapıya sahip olduğunu ortaya koymuştur. Kullanılan bağımsız değişkenler arasında elektrikli araç şarj altyapısının yoğunluğu (EV charging points), elektrikli araç stok oranı (EV stock share percent), nüfus büyüklüğü (Population), kişi başına düşen gelir (GDP per capita), enerji yoğunluğu (TES/GDP) ve enerji üretiminin karbon yoğunluğu (CO₂/TES) yer almaktadır. Bulgular, bu değişkenlerin elektrikli araç satış oranlarındaki değişimleri yüksek oranda açıkladığını göstermektedir. Özellikle şarj altyapısının genişlemesi, elektrikli araçların satış ve kullanım oranlarını artıran en kritik faktörlerden biri olarak öne çıkmaktadır. Bunun yanı sıra, enerji yoğunluğunun azalması ve enerji üretimindeki karbon yoğunluğunun düşmesi, çevresel sürdürülebilirlik politikalarının EV pazar payı üzerindeki olumlu etkilerini göstermektedir. Ayrıca nüfus büyüklüğü ve kişi başına düşen gelir gibi makroekonomik göstergeler de pazarın büyüme kapasitesini belirleyen önemli unsurlardır. Sonuç olarak, elde edilen bulgular, lityum-iyon batarya teknolojisinin yalnızca teknolojik ilerlemelerle değil; aynı zamanda altyapısal, çevresel ve ekonomik faktörlerle de şekillendiğini ortaya koymaktadır. Şarj altyapısının güçlendirilmesi, karbon yoğunluğunu azaltmaya yönelik politikaların sürdürülmesi ve kişi başına gelirin artışı, hem elektrikli araç satışlarını hem de batarya teknolojisine olan talebi hızlandırmaktadır. Bu açıdan, çalışmanın sonuçları, politika yapıcılar, yatırımcılar ve sektör aktörleri için yol gösterici niteliktedir. Anahtar Kelimeler: Elektrikli Araçlar, Lityum-iyon Pil Pazarı, Şarj Altyapısı, Karbon Yoğunluğu, Sürdürülebilir Hareketlilik