Elementer branşlarda faaliyet gösteren sigorta şirketlerinde iç denetim süreci ve bir öneri

Sigorta; kredi temini, sermaye oluşumu, rizikolara karşı koruma gibi ekonomik ve sosyal işlevleri yerine getiren, toplumun tüm kesimlerini ilgilendiren bir hizmet türüdür. Sigorta işlemlerinin güvenli ve finansal olarak sağlam bir temel üzerinde yürütülmesi için etkili bir denetim sistemi gereklidir. Söz konusu denetim, iç denetim, bağımsız denetim ve kamu denetimi aşamalarından oluşmaktadır. Çalışmada diğer denetim türleri için güvence oluşturan ve ilk kontrol basamağı olarak düşünülmesi gereken iç denetim süreci üzerinde durulmaktadır. Sigorta şirketlerinde iç denetim; işlemlerin yasal düzenlemelere ve yönetim kurulu tarafından belirlenen politika ve stratejilere uygun olarak yürütüldüğü, işletme varlıklarının korunduğu, muhasebe ve diğer kayıtların eksiksiz ve doğru bilgi sağladığı hususlarında güvence sağlamaktadır. Ayrıca sahip oldukları bilgi ve deneyim sayesinde faaliyetlerin etkinliğinin geliştirilmesi yönünde yöneticiler için danışmanlık hizmeti sunmaktadır. Türk sigorta mevzuatının Avrupa Birliği mevzuatına uyum sürecinde finansal piyasaların düzenlenmesi ile ilgili atılan adımlardan olan 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu ve kanuna ilişkin olarak çıkarılan Sigorta ve Reasürans ile Emeklilik Şirketlerinin İç Sistemlerine İlişkin Yönetmelik'te iç denetime ilişkin hükümler düzenlenmiştir. Yönetmeliğin 17. maddesinin 2. fıkrasında, birim esaslı olarak yapılandırılan sigorta şirketlerinin iç denetim usulü, incelemenin sınırlarının ve içeriğinin belirlenmesine dayanak oluşturmuştur.Çalışmada, ?Uluslararası İç Denetim Mesleki Uygulama Standartları?nda belirtilen esaslar paralelinde elementer branşlarda faaliyet gösteren sigorta şirketlerinde iç denetim süreci ele alınmış ve işletme birimleri bazında süreçte kullanılan kontrol noktalarına yer verilmiştir. Sigorta şirketlerinin organizasyon yapılarını belirlemek ve örgütsel denetim sürecinde analize konu edilecek birimleri tespit etmek amacıyla sektörde yer alan şirketlerden konuyla ilgili olarak bilgi talep edilmiştir. Elektronik posta ve görüşme yoluyla elde edilen veriler ışığında oluşturulan yapıda yer alan birimlerden önemlilik derecesi yüksek olan ve sektöre has faaliyetler yürütenler incelenmiştir. Kontrol noktaları oluşturulurken, konuya ilişkin yeterli akademik çalışma mevcut olmamasından dolayı, görev yapılan denetimler sırasında hazırlanan çalışma kâğıtlarından faydalanılmıştır.Araştırma sonucunda sigorta sektöründe iç denetimin fonksiyonlarını geliştirebilecek önerilerde bulunulmuştur. Sigorta şirketlerinde, iş süreçlerinin geliştirilmesi ve süreçlerde yaşanabilecek aksaklıklara karşı önceden önlem alınmasını sağlayan, süreç odaklı denetim faaliyetlerinin yürütülmesinin iç denetimin sağladığı faydayı arttıracağına değinilmiştir. Ayrıca, iç kontrol sisteminin etkinliğinin arttırılması gerektiği savunulmuş, sigorta sektöründe iç denetime ilişkin genel prensiplerin ve uygulama esaslarının belirtildiği, ulusal ve ya uluslararası bir çerçeve metninin hazırlanmasının iç denetçilere uygulama aşamasında yol gösterici olacağı belirtilmiştir. Sigortacılık faaliyetlerinin karmaşık bir yapıya bürünmesi neticesinde, denetim konu başlıklarına göre uzmanlaşma yönünde bir yapılanmanın gerekliliği vurgulanmıştır. Sektörde bilgi teknolojileri denetimine ilişkin çalışmalarının dünyada genel kabul görmüş olan COBIT standartları çerçevesinde yürütülmesi gerektiği, söz konusu düzenlemelerinin sigortacılık mevzuatına entegre edilmesinin denetimin etkinliğini artıracağına kanaat getirilmiştir.