Eleşkirt ovasında (Süzgeçli ve Dolutaş) arazi kullanım farklılıklarının toprak özelliklerine etkisi

Bu çalışmada Ağrı İli Eleşkirt İlçesinde arazi kullanımı/örtü türünün bazı toprak özellikleri üzerine etkilerini belirlemek amacıyla 6 farklı (ayçiçeği, şeker pancarı, doğal çayır, hububat, çok yıllık baklagil yem bitkileri ve silajlık mısır) bitki türünün bulunduğu arazilerden, toprağın 0-30 cm derinliğinden belli noktalardan alınan (homojen şekilde karıştırılmış) 30 adet toprak örneği analiz edilmiş ve analizlerin sonuçları değerlendirilmiştir. Sonuçlara göre toprakların ortalama organik madde ve toplam azot içeriği sırasıyla %2,79 ve %0,139 olup en yüksek değerler çayır alanlarında sırasıyla %4,04 ve %0,20 ölçülmüştür. Ortalama elverişli fosfor içeriği 1,93 kg da-1, en yüksek alınabilir fosfor değerleri ayçiçeği ve şeker pancarı ekim alanlarında belirlenmiştir (2,41 kg da-1). En yüksek pH değeri (7,77), doğal çayır alanlarında ölçülmüştür. Ortalama elektriki iletkenlik değeri 131,56 ve ortalama kireç içeriği %4,50 olarak belirlenmiştir. En yüksek değişebilir Ca içeriği şeker pancarı alanlarında (13044 ppm), en yüksek potasyum içeriği (492 ppm), magnezyum içeriği (2769 ppm), sodyum içeriği (675 ppm) ayçiçeği ekim alanlarında belirlenmiştir. Agregat stabilitesi değerleri açısından en yüksek değerler doğal çayır alanları ve çok yıllık yem bitkilerinin ekili olduğu arazilerde en düşük değerler ise ayçiçeği ve şeker pancarı ekili arazilerde ölçülmüştür. Ortalama kil, silt ve kum yüzdeleri ise sırasıyla 38,06; 24,51; 37,41 olarak ölçülmüştür. Toprakların büyük çoğunluğunun killi ve killi tın sınıfında olduğu belirlenmiştir. Toprak organik madde içeriği, toplam azot içeriği, elverişli fosfor içeriği, pH, değişebilir Ca ve Mg, agregat stabilitesi değerleri, kil yüzdeleri değerleri arazi kullanımına bağlı olarak önemli (p<0,05) ölçüde farklılık göstermiştir. İncelenen diğer özelliklerle arazi kullanımı/örtü tipi arasında istatiksel olarak önemli bir ilişki bulunamamıştır.