Elit sporcuların örgütsel stres düzeyleri ile örgütsel bağlılık ilişkisinin incelenmesi

Günümüzde, örgütsel davranış alanında stres ve bağlılık kavramları oldukça önem taşımaktadır. Lazarus (1980) stresi; organizmanın gereksinimlerinin, organizmanın kaynaklarını aştığında ortaya çıkan durum olarak tanımlamıştır. Morrow (1983) tarafından örgütsel bağlılık ise; iş görenlerin örgütte kalma ve onun için çaba gösterme arzusu ile örgütün amaç ve değerlerini benimsemesi olarak tanımlanmıştır.Örgütsel stresin aşırı yoğun olduğu iş ortamlarında bireylerin örgütüne yönelik bağlılık düzeyleri de etkilenmektedir. Yapılan araştırmalar sonucunda genellikle stres ve bağlılık arasında negatif yönde ilişkiler bulunmaktadır. Bundan dolayı yöneticiler çalışanlarının örgütsel stres kaynaklarını belirleyip ona göre tedbirler almalıdır. Böylece işgörenlerin örgütüne yönelik bağlılık düzeyleri arttırılabilir. Bu amaçla yapılan bu çalışmayla, Türkiye profesyonel spor liglerinde (Basketbol, Futbol, Hentbol ve Voleybol) spor yapan elit sporcuların örgütsel stres ve örgütsel bağlılık düzeyleri arasındaki ilişki araştırılmıştır. Çalışmada, (a) deneklerin demografik özelliklerine yönelik değişkenler belirlendi; (b) örgütsel stres ile bağlılık alt boyutları belirlendi ve bu alt boyutların, (c) cinsiyet, yaş, medeni durum, eğitim düzeyi, spor yaşı, klasman, branş, takımda geçirilen süre ve konum değişkenleri ile olan ilişkisine bakılmıştır. Ayrıca örgütsel stres ve örgütsel bağlılık arasındaki ilişki ele alınmıştır.Araştırma, genel tarama modellerinden biri olan kesit alma yaklaşımı ve ilişkisel tarama modeliyle yapılmıştır. Araştırmanın çalışma evreni 2008-2009 ve 2009-2010 Türkiye Futbol, Voleybol, Hentbol ve Basketbol liglerinde spor yapan yaklaşık (N=8872) sporcudan oluşmaktadır. Örneklem grubu ise, bu evren içerisinden ?Olasılıklı Örnekleme? yöntemlerinden biri olan ?Tabakalı Örnekleme? yöntemi kullanılarak seçilen (n=430) sporcudan oluşmuştur. Araştırmada veri toplama aracı olarak anket tekniği kullanılmıştır. Bu amaçla araştırmacı tarafından Elit Sporcu Örgütsel Stres Ölçeği (ESÖSÖ) geliştirilmiştir. Bu ölçek (yönetim-finansman, antrenör davranışı, seyirci davranışı, sağlık-beslenme ve karara katılma) olmak üzere beş alt boyuttan oluşmaktadır. Ölçeğinin tümüne ait Cronbach's Alpha iç tutarlılık değerleri ise (? =0,93) olarak bulunmuştur. Örgütsel bağlılık için ise, Elit Sporcu Örgütsel Bağlılık Ölçeği (ESÖBÖ) yine bu araştırmanın amacı doğrultusunda modifiye edilmiştir. Bağlılık ölçeği (özdeşleşme, uyuşum ve yabancılaşma) olmak üzere üç alt boyuttan oluşmuştur. Ölçeğinin tümüne ait Cronbach's Alpha iç tutarlılık değerleri ise (?=0,89) olarak bulunmuştur.Elde edilen verilerin çözümlenmesinde; sporcuların demografik özelikleri ile ilgili frekans dağılımları betimsel istatistik yöntemi ile belirlenmiştir. Örgütsel bağlılık ve stres anketinin alt boyutları arasındaki ilişkiye (Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon) analizi ile bakılmıştır. Bağımsız değişkenler ile örgütsel bağlılık ve stres alt boyutları arasındaki farka t testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve gruplar arasında fark olduğunda ise farkın hangi gruplar arasında olduğunu bulabilmek için Tukey analizleri kullanılmıştır.Çalışma sonucunda sporcuların örgütsel stres alt boyutlarından; yönetim-finansman, antrenör davranışı ve sağlık-beslenme boyutlarında stres yaşadıkları, buna karşın özdeşleşme ve uyuşum alt boyutlarında yüksek bağlılığa sahip oldukları bulunmuştur. Sporcuların demografik özelliklerinden; cinsiyet, yaş, medeni durum, spor yaşı, klasman, takım içerisinde geçirilen süre ve branş değişkenlerine göre örgütsel stres ve bağlılık alt boyutları arsında anlamlı farklılıklar bulunmuştur. Ayrıca sporcuların toplam stres puanları ile toplam bağlılık puanları arasında negatif yönde ve (p<0,01) düzeyinde anlamlı ilişki bulunmuştur.Anahtar Kelimeler: Örgütsel Stres, Örgütsel Bağlılık, Elit Sporcu