Endobronşial ultrasonografi - transbronşial iğne aspirasyonu (EBUS - TBİA) yapılan hastalarda tanı ve tedavi gecikmeleri

Giriş: EBUS-TBİA, mediastinal ve hiler lezyonların örneklenmesinde altın standart olarak kabul edilen mediastinoskopi ve torakoskopiye kıyasla daha az invazif olması, ağrı ve komplikasyonun daha az görülmesi ve tanı değerinin yüksek olması nedeni ilk tercih nedeni olmuştur. Mediastinal ve hiler lenfadenopatiye sebep olan hastalıkların tanı ve tedavisinde gecikmeler ciddi morbidite ve mortaliteye neden olacağından bu sürecin hızlı olması hayati önem arzetmektedir. EBUS-TBİA'nın son zamanlarda yaygın kullanımı ile birlikte mediastinal ve hiler hastalıkların tanı ve tedavisinde zamansal gecikme için katkısı bilinmemektedir. Güncel literatürlere baktığımızda EBUS'un mediastinal ve hiler lenfadenopati etiyolojisinde kullanılmasının tanı ve tedavi gecikmeleri boyutu ile değerlendirildiği bir çalışma yoktur. Amaç: EBUS-TBİA işleminin tanı ve tedavi gecikmelerinin boyutunu ve gecikmelerin olası nedenlerini araştırmayı amaçladık. Materyal-Metod: Mart 2017-Aralık 2019 tarihleri arasında İnönü Üniversitesi Turgut Özal Tıp Merkezinde göğüs hastalıkları kliniğinde EBUS yapılan hastalar çalışamaya alındı. Retrospektif olarak hastaların demografik bilgileri, patolojik tanı, ek işlem gerekliliği, semptomları ve ilk yakınma şikayetleri ile tedavi başlanana kadar olan süreler kaydedildi. Sonuçlar: Çalışmaya toplam 134 hasta dâhil edildi. Hastaların % 58.2'si (n: 78) erkek, %41.8'i (n: 56) kadın olup yaş ortalaması 60.7 ± 12.1 (ortanca yaş 62.5 ( 17 – 85 )) idi. Hastaların %68.7'sinde (n: 92) komorbit hastalık mevcuttu. Öksürük en sık semptom olup ( n:58, %43.3), hastaların %18.7'si (n:25) asemptomatikti. Hasta başvuru süresi, sevk süresi, tanı süresi, tedavi süresi, toplam süre sırasıyla ortalama 40.9 ± 28.7, 19.1 ± 20.7, 32.1 ± 17.9, 15.5 ± 19.5, 103.3 ± 49.4 gündü. Hasta gecikmesi % 60.4 (n: 81), sevk gecikmesi %35.8 (n: 48), tanı gecikmesi %84.3 (n: 113), tedavi gecikmesi %38.8 (n: 52), toplam gecikme %73.1 (n: 98) hastada görüldü. Sevk gecikmesi ve toplam gecikme ile yaş grupları arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulundu. (p= 0.006). Hasta gecikmesi ile semptom varlığı arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık izlendi (p= 0.027). Tanı süresi korelasyon analizinde; ilk değerlendirme, EBUS süresi, patoloji süresi korelasyon katsayıları sırasıyla 0.599, 0.134, 0.611 olarak saptandı. Sonuç: Hastalarda semptom olmaması hasta başvurusu süresinde önemli gecikmeye neden olup, hastaların tüm süreçlerini etkilemektedir. Tanı ve tedavide gecikmeler ciddi morbidite ve mortaliteye sebep olacağından hastalar bilgilendirilirken özellikle bu konuya dikkatleri çekilmelidir. EBUS-TBİA işlemi ise tanı ve tedavi süreçlerinde güvenli ve etkin olmasının yanında hastane başvurusu ile başlayan tanı konma sürecini de hızlandırmaktadır.