Endülüslü muhaddislerin rihleleri (Hicrî ilk dört asır)

Fethin hemen ardından Endülüs'te başlayan ilmî faaliyetler neticesinde diğer ilim dallarında olduğu gibi hadis ilminde de önemli çalışmalar gerçekleştirilmiştir. Endülüs'teki hadis ilminin gelişimine katkı sağlayan en önemli unsurlardan biri Endülüs'ten Doğu İslâm dünyasına gerçekleştirilen rihlelerdir. İlmin merkezi olarak kabul edilen Doğu'ya rihle yapan Endülüslü hadis öğrencileri, gittikleri merkezlerde dönemin önde gelen hadis âlimleri ile görüşüp onlardan hadis ilmini tahsil etmiş, ardından elde ettikleri bu ilmî birikimi Endülüs'e taşımışlardır. Hicrî II./VIII. yüzyılda başlayıp III./IX. ve IV./X. yüzyılda yoğun olarak gerçekleştirilen rihleler, Endülüs'teki hadis ilminin oluşum ve gelişimine sunduğu katkının yanı sıra Endülüs ile Doğu İslâm dünyası arasındaki ilmî irtibatı sağlaması açısından da büyük önem arz etmektedir. Bu çalışmada, Endülüslü muhaddisler tarafından gerçekleştirilen rihlelerinin rihle yapılan merkezler, yapıldıkları dönem ve rihle çeşitleri açısından ele alınıp rihlelere etki eden ekonomik, sosyal ve siyasal faktörlerin incelenmesi amaçlanmıştır. Bununla birlikte rihlelerin Endülüs hadis ekolünün oluşumuna nasıl bir katkı sunduğunun tespiti de çalışmanın bir diğer amacını oluşturmaktadır.