Three essays on intra-industry trade

Bu tez, endüstri-içi ticaretin diğer ekonomik göstergelerle etkileşimini ve sonuçlarını üç farklı teorik arka plan ışığında analiz etmekte ve bu konuda daha derin bir ampirik çalışma yürütmektedir. Tezde ilk olarak, endüstri-içi ticaretin çevre üzerindeki etkilerini ortaya koymak amacıyla Çevresel Kuznets Hipotezi incelenmiştir. Çalışmada 23 OECD ülkesi için 1970-2019 dönemi baz alınmış ve endüstri-içi ticaret ile gayrisafi yurtiçi hasıla (GSYH), enerji tüketimi, devletin nihai tüketim harcamaları (GFCE) ve ticari açıklığın karbon emisyonları üzerindeki etkileri uzun dönem heterojen tahmincilerle tahmin edilmiştir. Çalışmada yatay kesit genişletilmiş ARDL (CS-ARDL), ortak korelasyonlu etkiler ortalama grup (CCEMG), havuzlanmış ortalama grup (PMG) ve ortalama grup (MG) tahmincileri kullanılmıştır. Ülkeye özgü CS-ARDL tahmincisine göre sadece 6 ülkede anlamlı bulgular elde edilmiş, panel için PMG tahmincisine göre ise U şeklinde bir ilişki bulunmuştur. En önemlisi, çalışmada endüstri-içi ticaretin çevresel bozulma üzerinde azaltıcı bir etkisi olduğu sonucuna varılmıştır. İkinci çalışmada, terörizm-ticaret ilişkisini ampirik çalışmalarla ortaya koymak için, Türkiye'nin en çok ihracat yapan 71 ticaret ortağı ile tek yönlü bir çekim modeli çalıştırdık. Modelimizde endüstri içi ticaret için vekil değişken olarak kişi başına bilgi iletişim teknolojisi (BİT) hizmet ihracatını kullandık. Terörizm-ticaret ilişkisini ortaya çıkarmak için ülkelerin GSYH ve imalat sanayi benzerliklerini de kullandık. Bulgularımıza göre, BİT hizmet ihracatı söz konusu olduğunda Türkiye'nin endüstriler arası ticaret yaptığı sonucuna vardık. Ayrıca, Türkiye'deki terör olaylarının ticareti olumsuz etkilediğini, ancak ticaret yapılan ülkede terörün meydana gelmesinin ihracatı olumsuz etkilemediğini tespit ettik. Buna ek olarak, ekonometrik analiz yoluyla Türkiye'nin GSYİH ve imalat sanayi benzerlikleri açısından endüstri içi ticarete sahip olduğunu gösterdik. Üçüncü çalışmada, iki farklı veri seti kullanılarak sektörel ve bireysel Uyum Hipotezi (UH) analizi yapılmıştır. Analiz, endüstri içi ticaretin varlığında, çalışanların aynı sektör içinde iş değiştirdiği, aksi durumda ise farklı bir sektöre geçtiği hipotezine dayanmaktadır. Sistem GMM tahmincisini 90 sektör için kullandık. Bulgular 90 sektörün tamamında endüstri-içi ticaretin varlığına işaret etmektedir. TÜİK anket verilerini kullanan ikinci çalışma, endüstri-içi ticareti daha da desteklemiştir. TÜRKSAT'ın anket verileriyle yapılan analiz, enflasyon, yaş, medeni durum, eğitim seviyesi ve cinsiyet gibi faktörlerin etkilerini göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Endüstri-içi ticaret, yumuşak uyum hipotezi, çevresel Kuznets eğrisi, çekim modeli.