Enerji verimli araç kullanımının geri sekme etkisinin (rebound effect) gelir gruplarına göre karşılaştırılması

Bu tez kapsamında hanehalklarının mevcut araçlarını enerji verimli araçla değiştirmeleri durumunda oluşacak geri sekme etkisi hesaplanarak elde edilen sonuçlar iki farklı gelir grubu için karşılaştırılmıştır. Geri sekme etkisiyle ilgili çalışma yapılması için özellikle gelişmekte olan ülkeler için geri sekmenin büyüklüğünü belirlemede en önemli sorun tutarlı ve kapsamlı bir taşıt-km veritabanının olmamasıdır. Bu nedenle demografik özellikleri yansıtan örneklem seçilerek araç sahipliği ve taşıt-km karakterizasyonuna dayalı sonuçlar elde edebilmek için hanehalkına otomobil kullanım anketi uygulanarak tahmin gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın sonuçlarına göre 4.%20'lik ve 5.%20'lik gelir grubunda bulunan hanehalkları için doğrudan geri sekme etkisi ortalama %12'dir. Dolaylı geri sekme etkisi ise 4.%20'lik grup için %18, 5.%20'lik gelir grubu için ise % 32 olarak bulunmuştur. Bu sonuçlar enerji verimli araçların Türkiye'de adaptasyonu sonucu geri sekme etkisinin oluşacağını göstermektedir. Dolaylı geri sekme etkisi düzeyinin doğrudan geri sekme etkisine göre daha yüksek olduğu görülmektedir. Enerji verimli otomobil kullanımıyla elde edilen finansal kazançların, hanehalkı için gelir etkisi yaratarak diğer enerji yoğun mal ve hizmetlerin tüketimini artırmasına neden olduğu görülmüştür. Ayrıca enerji verimli aracın yatırım maliyeti (q) arttıkça dolaylı ve toplam geri sekme etkisi azalmaktadır. Yatırım maliyeti (q) ile enerji verimli model ile değişim sonucunda elde edilen tasarruf (qBE) oranı 1'e yaklaştıkça geri sekme etkisi azalmaktadır. Hanehalkı düzeyinde yapılan çalışmanın sonuçlarına göre kişisel ulaşım alanında enerji verimliliği uygulamalarının geri sekme etkisine neden olabileceği görülmektedir. Bu kapsamda oluşturulacak stratejik yol haritalarında ve politik mekanizmaların geliştirilmesinde geri sekme etkisi göz önünde bulundurulmalıdır.