Enfeksiyon hastalıkları asistanlarının klinik akıl yürütme süreçlerinin ortaya çıkarılması

Amaç: Enfeksiyon hastalıkları, teşhis ve tedavisi son derece karmaşık olabilen, hayatı tehdit eden hastalıklardır. Bu hastalıkları yöneten hekimler, doğru ve hızlı kararlar verebilmek için klinik akıl yürütme (KAY) becerilerini kullanırlar. KAY, klinik uygulamada kullanılan karmaşık düşünme ve karar verme süreçlerini ifade eder. Enfeksiyon hastalıklarının zorlu ve karmaşık doğası, KAY becerilerinin önemini daha da artırmaktadır. Bu hastalıklarda, semptomlar ve bulgular genellikle belirsizdir, teşhis koymak zor olabilir ve birden fazla tedavi seçeneği mevcut olabilir. Ayrıca, hastanın durumu hızlı bir şekilde değişebilir ve acil müdahale gerektirebilir. Bu çalışmanın amacı, enfeksiyon hastalıkları asistanlarının KAY süreçlerini anlamak ve bu becerileri geliştirmeye yönelik eğitim programları ve klinik rehberler için öneriler sunmaktır. Gereç ve yöntem: Bu çalışmada, enfeksiyon hastalıkları asistanlarının klinik akıl yürütme becerileri incelenmiştir. Araştırma iki farklı kurumdan enfeksiyon bölümü asistanlığında en az 2 yılını tamamlamış 12 enfeksiyon asistanıyla yüz yüze görüşmeler ve derinlemesine görüşmeler yoluyla nitel bir yöntemle yürütülmüştür. Veriler, 5 adet olgu senaryosu havuzu kullanılarak ve yarı yapılandırılmış bir görüşme rehberi kullanılarak toplanmıştır. Senaryolar, asistanların her basamaktaki cevapları ve çözümleme akışları değerlendirilerek analiz edilmiştir. Görüşme metinleri ise tematik nitel analiz ile analiz edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya 2 farklı kurumdan toplamda 12 asistan hekim dahil edilmiştir. Araştırma bulgularına göre, asistan hekimler klinik karar vermede genellikle sistematik bir yaklaşım benimsemektedir. Bu yaklaşım, anamnez alma, fizik muayene yapma, tetkik sonuçlarını değerlendirme ve tanıya ulaşma adımlarını içerir. Asistan hekimlerin klinik karar verme becerilerinin, hocalarının ve kıdemli asistanların uygulamalarıyla, zamanla edindikleri deneyimler ve bireysel çabaları yoluyla geliştiği görülmektedir. Asistan hekimlerin koydukları tanıların ve önerdikleri tedavilerin genellikle doğru olduğu gözlemlenmiştir. Ancak, asistan hekimlerin tanıya ulaşma sürecinde öykü alma, fizik muayene ve tetkikleri gerekçelendirmede sorunlar yaşadıkları da görülmüştür. Klinik karar vermeyi etkileyen önemli faktörler arasında yoğun hasta sayısı, kısa muayene süreleri, sağlık sisteminin getirdiği zaman kısıtlamaları, kurumlar arası altyapı farklılıkları ve konsültasyon sürecindeki sınırlılıklar yer almaktaydı. Asistan hekimlerin tetkikleri fazla sayıda istedikleri ve gerekçelendirmekte zorlandıkları gözlemlendi. Asistan hekimlerin hastaların izlem sürecine ilişkin yorumları ve gerekçelendirmeleri ayrıca karmaşık/kritik durumlarda, nadir görülen olgularda veya öngörülemeyen durumlarda, süreç yönetiminde zayıf oldukları ortaya çıkmıştır. Asistan hekimlerin klinikteki deneyimleri üzerinden refleksiyon yapmalarına fırsat tanıyan yöntemler veya zaman dilimleri tasarlanmadığı ortaya çıkan bir diğer önemli veriydi. Sonuç: Bu çalışma, enfeksiyon hastalıkları asistanlarının klinik akıl yürütme ve karar verme süreçleri ile bu süreçleri etkileyen faktörler hakkında önemli bilgiler sunmaktadır. Tıp eğitiminde ve klinik uygulamalarda iyileştirmeler yapılması için önemli bir kaynak oluşturacağı düşünülmektedir. Klinik akıl yürütme becerilerini geliştirmeye yönelik yapılandırılmış eğitim programları ve rol model uygulamalarının geliştirilmesi klinik karar verme süreçlerinin iyileştirilmesine önemli katkı sağlayabilir. Ayrıca bağlamsal faktörlerin karar verme süreçlerini önemli ölçüde etkilediği görülmüş olup tıp eğitiminin ve klinik uygulamaların bu dinamiklere duyarlı hale getirilmesi gerekmektedir. Bu sayede, enfeksiyon hastalıklarının teşhisi ve tedavisinde daha doğru ve etkin yaklaşımlar geliştirilebilir, hasta güvenliği ve tedavi başarısı artırılabilir. Anahtar kelimeler: Klinik akıl yürütme, klinik karar verme, asistan hekim, enfeksiyon hastalıkları, tıp eğitimi, klinik ortam, mezuniyet sonrası eğitim, klinik bağlam