Engelli bireylerin girişimcilik faaliyetlerinde karşılaştıkları sorunların tespitine yönelik bir araştırma

Girişimcilik istihdama katılımda sorunlar yaşayan engelli bireyleri çalışma yaşamına dahil etmenin alternatif bir yoludur. Girişimcilik faaliyetleri ile engelli bireyler âtıl durumda kalmaktan kurtularak çalışma yaşamı içinde var olabilecekler ve aynı zamanda başkaları için istihdam olanağı sağlayarak ülke ekonomisine katkıda bulunabileceklerdir. Bu faydaları dikkate alındığında engelli bireylerin girişimcilik faaliyetlerinde bulunma oranlarının arttırılması gerektiği açıktır. Engelli bireylerin mümkün olabildiğince girişimci faaliyetlerde bulunmalarını sağlamak için de bu süreçte karşılaştıkları sorunların bilinmesi önemli olmaktadır. Ancak ulusal akademik yazında engelli girişimciliği konusuna gereken önemin verilmediği görülmektedir. Literatürde engelli girişimcilerin karşılaştıkları sorunları belirlemeye yönelik az sayıda çalışma vardır ve yapılmış çalışmaların hiçbiri ampirik çalışma değildir. Literatürdeki bu boşluktan hareketle çalışma kapsamında engelli bireylerin girişimcilik faaliyetlerinde karşılaştıkları sorunların belirlenmesi amaçlanmaktadır. Bu amaç doğrultusunda çalışma engelli bireylerin girişimcilik faaliyetlerinde bulunurken karşılaştıkları sorunların ayrıntılı şekilde tasvir edilmesini sağlayan betimleyici bir araştırma olarak kurgulanmıştır. Araştırma kapsamında verilerin elde edilmesinde mülakat tekniği kullanılmıştır. Mülakat yapılacak katılımcıların belirlenmesinde amaçlı örnekleme tekniği benimsenmiştir. Bu kapsamda %40 ve üzeri engel raporu olan ve girişimcilik faaliyetinde bulunan/bulunmuş engelli bireyler örnekleme dahil edilmiştir. Veri analizinde kategori ve göstergeler etkili olduğu için Yönlendirilmiş İçerik Analizi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda engelli bireylerin girişimcilik faaliyetlerinde karşılaştıkları sorunların büyük ölçüde literatürden farklılaştığı görülmüştür. Araştırmacı tarafından literatür taraması sonucunda belirlenen yirmi (20) sorundan yalnızca sekizinde (8) (engellilikten kaynaklanan fiziksel sorunlar, engellilere yönelik ayrımcı tavırlar, devlet desteği eksikliği, fiziksel erişimle ilgili problemler vb.) literatürle uyumlu sonuçlara, on ikisinde (12) ise (özgüven eksikliği, aile/arkadaş desteği eksikliği, rehberlik/uzmanlık desteği eksikliği, iş ile ilgili sosyal ağ/iş bağlantısı oluşturamamak vb.) literatürden farklı sonuçlara ulaşılmıştır. Ayrıca araştırma neticesinde literatürde yer almayan iki sorun (hukuki problemler ve çalışanları idare edememek/denetleyememek) karşımıza çıkmıştır. Yapılan analizlerde "engel türü, sonradan engelli olmak, önceden iş deneyimlerinin olması" gibi faktörlerin engelli bireylerin girişimcilik faaliyetlerinde karşılaştıkları sorunlar üzerinde etkisi olduğu da görülmüştür.