Engelliler için yapılacak mimari düzenlemelerin dış ticaret ve uluslararası turizm üzerine etkileri: Türkiye ve ABD örneği

Ülke ekonomisinin kalkınmasında çok önemli olan, turizm gelirlerini artıran kritik faktörlerden biri de erişilebilirliktir. Bu nedenle çalışmanın, birinci ve ikinci bölümlerinde engelliler için yapılan mimari düzenlemelerin turizm ve seyahat ekonomisine katkıları literatür taraması yapılarak ortaya konulmaktadır. Son bölümde ise, Türkiye ve Amerika Birleşik Devletleri (ABD) erişilebilirlik verileri ile seyahat ve turizm gelirleri karşılaştırılmaktadır. Araştırma, Manisa Celal Bayar Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinatörlüğünün 2017/081 nolu projesi ile desteklenmiştir. Proje kapsamında, Türkiye'de Antalya merkezindeki en çok turist alan engelsiz 20 noktada, ABD'nde ise dört farklı şehirdeki 20 farklı noktada gözlemler yapılmıştır. Gözlem sonuçlarının analizi sonucunda erişilebilirlik düzenlemelerinin ölçümü için özgün bir ölçek geliştirilmiştir. Gözlem yapılan noktalar erişilebilirlik derecelendirme kriterleri doğrultusunda ve geliştirilen ölçeğe uygun şekilde puanlanmıştır. Puanlama, engelsiz turizm dinamiklerini tetikleyen unsurları derecelendirmek amacıyla, bir ile beş arasında bir destinasyon "erişilebilirlik seviyesi" belirlemektedir. Bu seviye, engelsiz dolaşım serbestliğini göstermektedir. İncelemeler sonucunda iki ülke erişilebilirlik düzeyleri; ABD için 5, Türkiye için 2 olarak tespit edilmiştir. Erişilebilirlik yatırımlarının ve harcamalarının ABD'de yaklaşık %93, Türkiye'de ise %41 oranında ekonomik katkı sağladığı, çarpan etkisinin de bu katkı ile doğru orantılı bir ölçekte ülke ekonomisine yansıyacağı modellenerek bu çalışma sonucunda ortaya konulmuştur. Sonuç olarak, önümüzdeki birkaç yıl içinde tüm dünyada engelsiz turizm hareketliliğinin artması beklenmektedir. Bu çalışma göstermektedir ki, engelsiz yatırımlarla ekonominin verimliliğini artırmak mümkün olabilmektedir.