Enoki mantarı flammulina velutipes yetiştiriciliğinde farklı substrat formülasyonlarının verim ve bazı kalite özelliklerine etkilerinin belirlenmesi

Bu çalışma, enoki mantarı (Flammulina velutipes) yetiştiriciliğinde farklı substratların verim, kalite ve üretim süreleri üzerindeki etkilerini incelemek amacıyla, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Bahçe Bitkileri Anabilim Dalında yürütülmüştür. Mantar yetiştiriciliği, atıkları değerli gıdaya dönüştüren bir teknoloji olarak kabul edilir. Mantar yetiştiriciliği, sürdürülebilir tarım ve atık yönetimi açısından önemli bir teknolojidir. Araştırmada, pamuk çırçır atığı, kavak talaşı, buğday kepeği ve kompost gibi yerel olarak temin edilebilen atıklar kullanılarak dokuz farklı substrat formülasyonu hazırlanmıştır. Substratların fizikokimyasal özellikleri (nem, pH, organik madde, C/N oranı) ile mantarın büyüme parametreleri (misel gelişim süresi, primordium oluşumu, verim, biyolojik etkinlik-BE, protein ve mineral içeriği) incelenmiştir. Sonuçlara göre; misel gelişim süresi pamuk çırçır atığı içeren substratlarda daha kısa (24-26 gün), talaş içerenlerde daha uzun (31-33 gün) olmuştur. Sonuçlara göre, %100 pamuk çırçır atığı ve %80 pamuk çırçır atığı + %20 buğday kepeği içeren substratlar en yüksek verim (sırasıyla 197.05 g/kg ve 185.74 g/kg) ve BE oranı (sırasıyla %69.27 ve %58.20) sağlamıştır. Ancak bu substratlarda protein içeriği (sırasıyla %20.95-27.58) nispeten düşük bulunmuştur. Buna karşılık, %80 talaş + %15 kepek + %5 selüloz içeren substrat en yüksek protein oranını (%52.85) sunmuş, ancak verim ve mantar ağırlığı açısından dezavantajlı olmuştur. Kompost bazlı substratlar ise misel gelişimini desteklememiştir. Mineral içerikleri açısından, talaş içeren substratlarda yetiştirilen mantarlar yüksek fosfor, potasyum ve mikro element seviyelerine sahip olmuştur. Mantarların mineral içerikleri substratlara göre değişiklik göstermiş, özellikle potasyum (27.581-39.761 mg/kg) ve fosfor (7.194-12.499 mg/kg) açısından zengin olduğu tespit edilmiştir. Çalışma, enoki yetiştiriciliğinde substrat seçiminin verim, kalite ve üretim süresini önemli ölçüde etkilediğini ortaya koymuştur. Pamuk çırçır atığı gibi yerel kaynakların yüksek verim için uygun olduğu, ancak protein ve mineral içeriğini artırmak için substrat optimizasyonuna ihtiyaç duyulduğu belirlenmiştir. Bu bulgular, sürdürülebilir mantar yetiştiriciliği ve tarımsal atıkların değerlendirilmesi açısından önemli katkılar sunmaktadır.