Enver Paşa özelinde İttihatçıların Kurtuluş Savaşı'ndaki etkileri üzerine bir tarihsel analiz (1918-1921)

Enver Paşa tarihimizin en gri şahsiyetlerinden birisidir. Osmanlının son dönemine ciddi şekilde damga vuran Paşa'nın aldığı kararlar ve takındığı duruş günümüzde bile çok ciddi tartışmalara yol açmaktadır. Sevenleri ve sevmeyenleri arasındaki çekişme Enver Paşa'nın objektif değerlendirilmesinin önündeki en büyük engeldir. Tezimizin temel amaçları Enver Paşa ile etrafındaki İttihatçıların Birinci Dünya Savaşının kaybedildiğinin anlaşılmasından sonra savaşın ikinci safhasına (bir bağımsızlık savaşına) yönelik çalışmaları olup olmadığının ve varsa neler olduklarının, bu sürece etkilerinin ve bu savaş sırasındaki faaliyetlerinin incelenmesidir. Bir vaka çalışması olarak planladığımız araştırmamızda narratif yöntemle tarih yazımı historiyografi araştırma metodumuz olarak ön plana çıkmıştır. Araştırmamız başta Enver Paşa'nın kişisel mektupları ile dönemin önde gelen aktörlerinin hatıraları olmak üzere birincil ve ikincil kaynaklarla şekillendirilmiştir. Çalışmanın ilk kısmında Enver Paşa ile İttihatçılar savaşın ikinci safhasına yönelik çalışmaları ile bunların başarısızlıkla sonuçlanmaları ele alınmıştır. İkinci kısımdaysa Anadolu Hareketi'nin dışında kalan Enver Paşa'nın 1921 sonunda Türkistan'a gidene kadar geçen sürede olaylar karşısında sergilediği tutum ve davranışlar incelenmiştir. Çalışmamız, Enver Paşa ve İttihatçıların birtakım planlamalar yaptıklarını ancak bunların Enver Paşa'nın Kafkasya'ya geçememesi nedeniyle başarıya ulaşamadıklarını ortaya koymaktadır.