Epidural analjezi ile normal doğum yapan hastalarda epidural analjezinin doğum travması ve anne bebek bağlanma kalitesine etkilerinin değerlendirilmesi

Giriş ve Amaç: Doğum, kadın yaşamının en önemli ve dönüştürücü süreçlerinden biri olup hem fizyolojik hem de psikososyal yönleriyle karmaşık bir deneyimdir. Epidural analjezi, doğumda etkili ağrı kontrolü sağlayarak sürecin daha tolere edilebilir olmasına katkıda bulunur. Bu çalışma, epidural analjezi uygulanan ile epidural analjezi uygulanmayan gebeler arasındaki VAS skorları, doğum memnuniyeti, doğum travması algısı, yeniden gebe kalma isteği ve anne-bebek bağlanması düzeylerini karşılaştırmayı amaçlamaktadır. Gereç ve Yöntem: Prospektif olarak yapılan bu çalışma 01/06/2024- 31/10/2024 tarihleri arasında Adıyaman Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum kliniğine başvuran gebelere uygulanmıştır. Çalışmaya 40 epidural analjezi uygulanan (Grup E) ve 40 uygulanmayan (Grup K) olmak üzere toplamda 80 gebe dahil edildi. Grup E gebelere epidural kateter uygulandı. Doğum ağrıları başlayanlara hemodinami takibi altında epidural analjezi amaçlı ilaç uygulandı. Takiplerinde ihtiyaç dahilinde ilaç dozları tekrarlandı. Doğumu gerçekleşen hastaların kateteri postpartum 24. saatte çekildi. Grup K hastalara rutin uygulama dışında herhangi bir işlem ve ilaç uygulanmadı. Grup E ve Grup K tüm hastaların doğum sonrası VAS skorları sorgulanıp, taburculuk öncesi hasta memnuniyetleri ve doğum sonu erken emzirme değerlendirildi. Doğum sonrası 1.ayda city doğum travması ve maternal bağlanma ölçeklerini içeren 'Epidural Analjezi ile Normal Doğum Yapan Hastalarda Epidural Analjezinin Doğum Travması ve Anne Bebek Bağlanma Kalitesine Etkilerinin Değerlendirilmesi' adlı anket formu uygulanarak karşılaştırıldı. Bulgular: Çalışmaya 40 epidural analjezi uygulanan (Grup E) ve 40 uygulanmayan (Grup K) olmak üzere toplam 80 gebe-anne dahil edilmiştir. Grup E hastalarda doğum sırasında, doğumdan sonraki 2. saatte ve taburculuk öncesi VAS skorlarının anlamlı derecede düşük olduğu tespit edilmiştir (sırasıyla p=0.000, p=0.000 ve p=0.004). Grup E annelerin doğum deneyimlerinden memnun oldukları ve doğumu daha olumlu algıladıkları bulunmuştur. Grup E annelerin bir daha hamile kalmayı ve doğum yapmayı düşünme oranı, almayan gruba kıyasla anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur (p=0.024). Gelecekte tekrar doğum yapmaları halinde epidural analjezi tercih edeceklerini belirtenlerin oranı, anlamlı şekilde daha yüksek bulunmuştur (p=0.001). Grup E ve grup K hastaların maternal bağlanma ölçeği puanları arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır (p=0.386). Grup E ve grup K arasında erken emzirme parametreleri benzer saptanmıştır. Grup E hastalarda City doğum travması ölçeği kaçınma puanı grup K hastalardan anlamlı olarak daha düşük gözlenmiştir (p<0.05). Ölçeğin diğer parametreleri olan doğum belirtilerini yeniden yaşama, negatif bilişler ve duygu durumu, aşırı uyarılma ve dissosiyasyon puanları anlamlı farklılık göstermemiştir. Sonuç: Elde edilen sonuçlar, epidural analjezinin doğum sürecinde ağrı kontrolü sağlamasının yanı sıra, annenin doğum deneyimini daha olumlu bir şekilde yaşamasına ve doğum sonrası bağlanma sürecinin güçlenmesine katkıda bulunduğunu göstermektedir. Doğum sırasında ağrının etkin yönetimi, annenin psikososyal iyilik hali açısından da önemli bir faktördür. Bu nedenle, doğum analjezisi yöntemleri seçilirken yalnızca fizyolojik etkiler değil, psikososyal faktörler de göz önünde bulundurulmalıdır. Anahtar Kelimeler: Epidural analjezi, doğum travması, anne-bebek bağlanması, doğum memnuniyeti, ağrı yönetimi.