Er-(Endoplazmik retikulum) stres sinyal yolağındaki bazı transkripsiyon faktörü genlerin yonca(medicago sativa L.)'da ifade analizi

Büyük verim kayıplarına neden olan biyotik ve abiyotik stres koşullarına yönelik bitkinin stresi algılaması ve strese karşı tolerans sağlaması verim kayıplarının önüne geçilebilmesi için hayati önem taşımaktadır. Stres toleransında rol oynayan genlerin belirlenmesi stres yolaklarının aydınlatılmasında büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmada, stres faktörleri içeren ortamlarda (DTT ve PEG) yetiştirilen bitkilerin yapraklarındaki su potansiyelleri ölçülerek, bitki için kritik zaman aralıkları fizyolojik ön bulgu olarak elde edilmiştir. Belirlenen zaman aralıklarında, Nimet yonca çeşidinde, yapay endoplazmik retikulum stresi oluşturan DTT ve kuraklık stresi (PEG) uygulamalarında, ER stres yolağında görev alan bZIP60 ve bZIP28 genlerinin ifade analizleri Real Time PCR ile gerçekleştirilmiştir. Analizler sonucunda, DTT'nin ER stres yolaklarında görevli bu iki genin işlevini azalttığı belirlenmiştir. Kuraklık (PEG) uygulamalarında bitkiler için en kritik saatin 8. saat olduğu ve bZIP60'ın yaprak dokusunda ifadesini diğer uygulamalara göre daha fazla artırdığı (yaklaşık 42 kat) belirlenmiştir. Ayrıca bu bulgular, kullanılan iki gen bölgesinden, özellikle bZIP60'ın bZIP28'e göre stres yolağında daha etkin rol aldığını; yaprak dokusunun kök dokusuna göre stresten daha fazla etkilendiği bulgusuna varılmıştır. Araştırma, yoncada ER stres mekanizmasında görev alan genlerin ifadesine yönelik ilk çalışma olup, ER stres mekanizmasına yönelik gelecekte yapılacak çalışmalara da katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Anahtar kelimeler: ER stresi, Transkripsiyon faktörleri ifadesi, Yonca stres mekanizması.