Ergani'de eski Türk inançlarının izleri ve halk hekimliği

nançlar, bir milletin mitik ve mistik özelliklerini yansıtan temel yapılardır. Tarih, bu yapıları yasam kosulları içinde sekillendirir ve aktarır. nsanlar kendi geçmisleri ile ilgili her seyi merak eder. Bu merak, onu atalar kültüne götürür. Milletlerin kültür haritasında mevcut olan her seyi anlamlandırması bazen kolay olmayabilir. Özellikle inanç meselesi bunun en basında gelir. Çünkü inanca baglı ritüel ve pratikler, bir milleti digerinden ayıran en belirgin özelliktir. Folklor çalısmaları içinde inançlara baglı kültürü tespit etmek, aktarmak belli bir birikim ve ciddi bir çalısma metodolojisi gerektirir. Buna baglı olarak var olan inanç içinde arkaik kalmıs düsünce ve ritüellerin bir kalemde batıl inanç veya hurafe olarak adlandırılması bizce oldukça basit bir sınıflamadır. Çünkü hiçbir pratik temelsiz degildir. Her inanç ve ritüelin dünden bugüne tasıdıgı degerler vardır. Batıl inanç ve hurafe sayılan pratiklerin temel kaynagının mitlerde aranması gerektigi düsüncesindeyiz. Bu çalısmaya bizi tesvik eden esas neden hiç süphesiz bu basit sınıflandırmadır. Bize göre geleneksellesen ve bir sekilde kendini koruyarak ve degiserek yasamaya devam eden her pratigin eski yasantılardan tasıdıgı bir iz vardır. Bu çalısma, bu izlerin pesinde olma gayretidir. Yine bize göre haksız olan bu basit sınıflamanın dısında yeni bir adlandırmadır. Çalısmamız dört bölümden olusmaktadır. lk bölümünde üzerinde çalıstıgımız Ergani yöresi ile ilgili maddi bilgilerin bir özetini vermeye çalıstık. Bu bölüm arastırmanın anlam kazanmasında tarihi ve cografi yapı içinde Ergani'nin genel özellikleridir. kinci bölümde, Türk inanç motifleri içinde belirgin bir yere sahip olan Gök Tanrı dini ve bu dine baglı olan iyelerin yöreye yansımasını vermeye çalıstık. Burada daha önce bu alanda yapılmıs olan çalısmaların dikkate alındıgını, verilen bilgilerin bu dogrultuda degerlendirilmeye çalısıldıgını hatırlatalım. Yörenin, yapılan bu ritüeller bakımından zengin oldugunu söyleyebiliriz. Üçüncü bölüm, hayatın geçis dönemleri ile ilgilidir. Yöre insanının dogum, yasam ve ölüm konusundaki uygulamaları belli bir tarihi çizgi içinde verilmeye çalısıldı. Hayatın geçis döneminde uygulanan yöntemler, bir anlamda geçmisin bir aynası olarak kabul edilebilir. Çünkü her insan bu alanda daha önce atalarından gördügünü yapmaya öncelik verir. Son bölüm, inançlara baglı olarak devam ettirilen ocaklar ve halk hekimligi konusuna ayrıldı. Bu bölümde özellikle maddi varlıgını devam ettiren unsurlar üzerinde durmaya gayret ettik. Ancak modern tıptaki gelismelerin halk hekimligini büyük ölçüde etkiledigini unutmayalım. Bu bölümdeki uygulamalar genelde kırsal alanda devam ettirilmeye çalısılan uygulamalardır. Çalısmanın sonuna kaynakçayı, kaynak kisilerin listesini, arastırmada kullandıgımız bazı soruları ve genel bir degerlendirmeyi ekledik. Kaynak kisilerin seçiminde genellikle elli yas sınırının olması ve özellikle okuma yazma bilmeyenlerin tercih edilmis olması arastırmanın amacı açısından bilinçli bir çabadır. Bu çalısma, bir yöre arastırması oldugundan genel olarak eski Türk inançlarını özel olarak Ergani folklorunda eski Türk inançlarının izlerini kapsamaktadır