Ergen ve genç yetişkinlerin sosyal medya kullanma alışkanlıkları ile beden algısı, yemek alışkanlıkları ve duygu durum özelliklerinin incelenmesi

Bu çalışmada, Ergen ve Genç Yetişkinlerin Sosyal Medya Kullanma Alışkanlıkları ile Beden Algısı, Yemek Alışkanlıkları ve Duygu Durum Özelliklerinin İncelenmiştir. Araştırmanın örneklemi İstanbul ve Bursa ilinden gönüllü olarak katılan sosyal medya kullanan 113 ergen ve 135 genç yetişkin olmakla beraber toplam 248 kişiden oluşmaktadır. Örneklemdeki bireylerin sosyo-demografik verileri, araştırmacı tarafından hazırlanmış olan Kişisel Bilgi Formu, bireylerin sosyal medya kullanma alışkanlıklarının duygu durumlarının değerlendirilmesi için Beck Depresyon ölçeği, Beck Anksiyete ölçeği, sosyal medya kullanımının beden algısı ve yemek alışkanlıklarına etkisini ölçmek için Ben-Tovim Walker Beden Tutum Ölçeği ve Duygusal Yeme Ölçekleri uygulanmıştır. Verilerin analizinde ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Cronbach iç tutarlık α değeri ile ölçekler arası ilişkilerin belirlenmesinde parametrik testler, demografik değişkenlerin gruplar arası karşılaştırılmasında bağımsız gruplar t-testi, çoklu karşılaştırmalar için tek yönlü ANOVA testi ve post hoc testi olarak Tukey testi kullanılmıştır. Elde edilen veriler SPSS 21.0 programında analiz edilmiştir ve bu değişkenler arasındaki ilişki ortaya konmuştur. Araştırmanın sonuçlarına göre, sosyal medya kullanım alışkanlıkları cinsiyet değişken faktörü ile beden algısı, yeme alışkanlıkları ve duygu durum özellikleri arasında anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Depresyon ile duygusal yeme alışkanlıkları arasında pozitif yönde zayıf bir ilişki, depresyon ile anksiyete arasında pozitif yönde yüksek bir ilişki ve duygusal yeme alışkanlıkları ile anksiyete arasında pozitif yönde orta düzeyde bir ilişki saptanmıştır. Cinsiyete göre yapılan karşılaştırmalarda, beden algısında erkeklerin aşağılama boyutu ortalama puanı kadınlardan anlamlı derecede yüksek bulunmuştur. Çekicilik boyutunda ise kadınların ortalama puanı erkeklerden anlamlı derecede yüksek çıkmıştır. Depresyon puanlarında erkekler, kadınlardan anlamlı derecede daha yüksek puan almış; duygusal yeme alışkanlığı puanlarında ise kadınlar, erkeklerden daha yüksek puan almıştır. Anksiyete puanlarında kadınlar, erkeklerden anlamlı derecede daha yüksek puan almıştır. Bir diğer sonuçlara göre, sosyal medya kullanım alışkanlıkları yaş değişken faktörü ile beden algısı, yeme alışkanlıkları ve duygu durum özellikleri arasında da anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Çalışma kapsamında, 16-18 yaş ve 19-25 yaş gruplarındaki bireylerin sosyal medyada geçirdikleri süreye göre beden algısı, duygu durumu ve yemek davranışları tek yönlü ANOVA testi ile karşılaştırılmıştır. 16-18 yaş grubunda sosyal medyada günde 7 saatten fazla zaman geçiren bireyler, diğer gruplara kıyasla beden algısı şişmanlık boyutunda en yüksek puana sahip olup, bu ilişkinin anlamlı düzeyde olduğu bulunmuştur. Günde 5-7 saat arası sosyal medyada zaman geçiren bireyler, beden algısı aşağılama boyutunda en yüksek puanı almış ve bu ilişkinin anlamlı düzeyde olduğu görülmüştür. Günde 2-3 saat arası sosyal medyada zaman geçiren bireyler, beden algısı çekicilik ve güçlü ve fit olma boyutlarında en yüksek puana sahip olup, bu ilişkilerin anlamlı düzeyde olduğu bulunmuştur. Sosyal medyada günde 7 saatten fazla zaman geçiren bireyler, depresyon, duygusal yeme ve anksiyete puanları bakımından en yüksek değerlere sahip olup, bu ilişkilerin anlamlı düzeyde olduğu belirlenmiştir. Benzer şekilde, 19-25 yaş grubunda sosyal medyada günde 7 saatten fazla zaman geçiren bireyler, beden algısı şişmanlık boyutunda en yüksek puana sahip olup, bu ilişkinin anlamlı düzeyde olduğu bulunmuştur. Günde 5-7 saat arası sosyal medyada zaman geçiren bireyler, beden algısı aşağılama boyutunda en yüksek puanı almış ve bu ilişkinin anlamlı düzeyde olduğu görülmüştür. Günde 2-3 saat arası sosyal medyada zaman geçiren bireyler, beden algısı çekicilik ve güçlü ve fit olma boyutlarında en yüksek puana sahip olup, bu ilişkilerin anlamlı düzeyde olduğu belirlenmiştir. Sosyal medyada günde 7 saatten fazla zaman geçiren bireyler, depresyon, duygusal yeme ve anksiyete puanları bakımından en yüksek değerlere sahip olup, bu ilişkilerin anlamlı düzeyde olduğu saptanmıştır. Sosyal medya kullanım süresinin artışı ergen ve genç yetişkinlerin beden algısında bozulmalara, duygu durumlarında dalgalanmalara ve yeme alışkanlıklarında olumsuz değişimlere neden olmuştur. Sosyal medyada daha fazla zaman geçiren bireylerin, depresyon ve anksiyete seviyelerinin arttığı, beden algılarının olumsuz etkilendiği ve duygusal yeme davranışlarının sıklaştığı tespit edilmiştir. Bu bulgular, sosyal medya kullanımının ergen ve genç yetişkinler üzerindeki psikolojik ve davranışsal etkilerini anlamada önemli veriler sağlamaktadır. Sonuç olarak, araştırmada kullanılan yöntemler birbiriyle uyumlu ve tamamlayıcı nitelikte olup, elde edilen bulguların güvenirliğini artırmıştır. Anketler ve ölçekler aracılığıyla toplanan veriler, korelasyon analizleri ile desteklenmiş ve kapsamlı bir analiz yapılmıştır. Bu sayede, sosyal medya kullanımının ergen ve genç yetişkinlerin beden algıları, duygusal durumları ve yemek alışkanlıkları üzerindeki etkileri detaylı bir şekilde ortaya konmuştur.