Ergenlerde sanal sosyal destek, umut ve öznel iyi oluş düzeyleri arasındaki ilişkilerin incelenmesi

Bireylerin beden ve ruh sağlığı üzerinde zorlayıcı yaşam olayları karşısında koruyucu ve tampon bir etkisi olan sosyal destek düzeyi, sağlık, psikoloji, sosyoloji ve eğitim gibi çeşitli alanlarda araştırılmıştır. Sosyal destek kavramı, öncelikle algılanan sosyal destek kavramına evrilmiş, internetin ve sosyal ağların gelişimiyle de sanal sosyal(online/çevrimiçi) destek kavramına evrilmiştir. İnternette yoğun bir süre geçiren ve sosyal ağları aktif kullanan gençler, Covid-19 pandemisi gibi dönemlerde sanal ortamlara daha çok başvurmuştur. Gençlerin ruh, beden, zihin ve sosyal gelişimleri yönünden sanal sosyal destek çalışmalarına ihtiyaç duyulmuştur. Bu araştırmanın temel amacı ergenlerde çeşitli demografik, umut ve öznel iyi oluş değişkenleri açısından incelenmesidir. Genel tarama modellerinden, ilişkisel tarama yöntemi kullanılarak, Kırşehir ilinde bulunan, çeşitli lise türlerinde okumakta olan, hazırlık, 9, 10, 11 ve 12. sınıf düzeylerindeki 542 lise öğrencisi (390 kız öğrenci, 152 erkek öğrenci) ile çalışılmıştır. Verilerin toplanmasında Kişisel Bilgi Formu, Sanal Sosyal Destek Ölçeği (SSDÖ), Sürekli Umut Ölçeği (SUÖ) ve Ergen İyi Oluş Ölçeği (EİOÖ) kullanılmıştır. Veriler yüz yüze ve online ortamlarda toplanmıştır. Verilerin analizinde SPSS-23 programı kullanılmış, T testi, Varyans Analizi, Tukey Testi, Games-Howell Testi, Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Analizi, Hiyerarşik Regresyon Analizi yöntemlerinden yararlanılmıştır. Araştırmada sanal sosyal destek düzeyi bağımsız değişkendir. Demografik değişkenler ile umut ve öznel iyi oluş düzeyleri ise bağımlı değişkendir. Demografik değişken olarak cinsiyet, yaş, sınıf düzeyi, lise türü, internet kullanım süresi, sosyal medya hesap sayısı incelenmiştir. Cinsiyete göre erkek öğrencilerin, yaşa göre 16 yaşındaki öğrencilerin lehine anlamlı bir fark bulunmuştur. Sınıf düzeyi, okul türü, internet kullanım süresi, sosyal medya hesap sayılarına göre farklılıklar görülse de anlamlı düzeyde değildir. Sürekli umut düzeyi arttıkça lise öğrencilerinin sanal sosyal destek düzeyleri de anlamlı düzeyde artmaktadır. Öznel iyi oluş düzeyleri arttıkça lise öğrencilerinin sanal sosyal destek düzeyleri ise düşük düzeyde artmaktadır. Literatür incelendiğinde araştırma bulgularımızı destekleyen ve farklılaşan sonuçlar bulunmuş ve tartışılmıştır. Sanal sosyal destek kavramının yeni çalışılmaya başlanması, literatürde kısıtlı çalışmaların olması gelecek çalışmalar için örnek olabilir. Günümüzde internetin ve teknolojinin gelişmesiyle gençlerin günlük hayatının ayrılmaz bir parçası olan sanal ortamlar aracılığıyla elde edilen sanal sosyal destek kavramına okul rehberlik çalışmalarında yer verilebilir. Sonuçların genellenebilirliği ve gençler için planlanacak çalışmaların verimli olması için farklı öğrenci gruplarıyla ve uzun soluklu çalışmalar önerilebilir.