Ergenlerin çevrim içi yabancılarla etkileşim farkındalığını arttırmada planlı davranış teorisine dayalı psikoeğitim programının etkililiği

Bu araştırmanın temel amacı, ergenlerin çevrim içi yabancılarla kurdukları etkileşimlere yönelik farkındalıklarını artırmayı hedefleyen yapılandırılmış bir psikoeğitim programının etkililiğini incelemektir. Araştırma, nicel yöntemle desenlenmiş ve ön test–son test–izleme ölçümlerine dayalı yarı deneysel model kullanılarak yürütülmüştür. Çalışma grubu, çevrim içi yabancılarla etkileşim düzeyleri yüksek olarak belirlenen 48 ortaöğretim öğrencisinden oluşmaktadır. Katılımcılar, 16 kişilik deney, plasebo ve kontrol grubu olmak üzere üç gruba ayrılmıştır. Deney grubuna, araştırmacı tarafından geliştirilen ve sekiz oturumdan oluşan psikoeğitim programı uygulanmıştır. Plasebo grubuna tek oturumluk seminer verilmiştir. Kontrol grubuna ise herhangi bir müdahalede bulunulmamıştır. Veriler, araştırmacı tarafından hazırlanan Kişisel Bilgi Formu (KBF) ve İnternette Yabancılarla Etkileşim Ölçeği (İYEÖ) aracılığıyla toplanmıştır. İstatistiksel analizler SPSS 23.0 paket programı kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Analiz sürecinde tanımlayıcı istatistikler, Tek Yönlü Varyans Analizi, Tekrarlı Ölçümler İçin Varyans Analizi ve anlamlı farkların tespiti amacıyla Bonferroni post hoc testi kullanılmıştır. Ayrıca çok değişkenli istatistiksel varsayımlardan kovaryans matrislerinin eşitliği, Box-M istatistiği ile incelenmiş, varyansların eşitliği ise Levene testi kullanılarak değerlendirilmiştir. Araştırma bulguları, deney grubunda ön testten izleme testine kadar çevrim içi yabancılarla etkileşim düzeylerinde istatistiksel olarak anlamlı ve kısa ve orta vadede kalıcı bir azalma olduğunu ortaya koymuştur. Plasebo grubunda ölçümler arasında anlamlı bir değişim görülmemiş, etkileşim düzeyleri büyük ölçüde sabit kalmıştır. Kontrol grubunda ise özellikle izleme testinde çevrim içi yabancılarla etkileşim düzeylerinde zamanla bir artış görülmektedir. Genel olarak bulgular, psikoeğitim programının çevrim içi yabancılarla etkileşim davranışları üzerinde anlamlı ve sürdürülebilir bir etki yarattığını ortaya koymaktadır. Psikoeğitim temelli müdahale programlarının, ergenlerin dijital risklerle başa çıkma becerilerini geliştirmede ve bilinçli dijital davranışlar sergilemelerinde etkili olabileceğini göstermektedir.