Ergenlerin ebeveyn tutumlarına yönelik algıları ile davranış problemleri arasındaki ilişkinin incelenmesi

Bu araştırmanın amacı, ergenlerin ebeveyn tutumlarına yönelik algıları ile davranış problemleri arasındaki ilişkiyi araştırmaktır. Nicel araştırma yöntemlerinden kesitsel tarama modeliyle yürütülen bu araştırmada, veriler "Demografik Bilgi Formu", "Anne Baba Tutum Ölçeği" (ABTÖ) ve "Güçler ve Güçlükler Anketi" (SDQ) aracılığıyla toplanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu Antalya ilinin Kemer ilçesinde 2024-2025 eğitim öğretim yılında ortaokul ve liseye devam eden 386 ergen öğrenci oluşturmaktadır. Çalışma grubunun belirlenmesinde basit rastgele örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırma verileri Bağımsız Örneklemler t Testi, Mann Whitney U ve Kruskal Wallis H testleri, Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA), Pearson Korelasyon Analizi, Spearman Brown Korelasyon Analizi aracılığıyla analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda ergenlerin en yüksek düzeyde kontrol/denetleme, en düşük düzeyde ise psikolojik özerklik algısına sahip oldukları bulunmuştur. Cinsiyet faktörüne bağlı olarak sadece kontrol/denetleme algısında anlamlı farklılık bulunmuş, kız ergenlerin ebeveynlerine yönelik algılarının erkeklerden daha yüksek olduğu gözlemlenmiştir. Ebeveynlerin demografik özelliklerine göre uygulanan analizlerde, özellikle babaların yaşı arttıkça çocuklar tarafından algılanan kontrol/denetim düzeyinin azaldığı gözlenmiştir. Ayrıca doğum sırası değişkenine bağlı olarak ikinci sırada doğan ergenlerin dikkat eksikliği ve hiperaktivite düzeylerinin daha yüksek olduğu saptanmıştır. Edinilen bulgular ışığında ergenlerin ebeveynlerinden algıladıkları kabul/ilgi, psikolojik özerklik ve kontrol/denetleme tutumlarının artmasının, davranışsal güçlükleri azalttığı ve olumlu sosyal davranışları desteklediği görülmektedir. Sonuç olarak; ergenlerin psikososyal uyumlarında ebeveyn tutumlarının belirleyici bir rol oynadığı ve ebeveynlerin demokratik ve destekleyici tutumlar benimsemelerinin çocukların sağlıklı gelişimlerini olumlu yönde etkilediği söylenebilir.