Erişkin bireylerde beslenme okuryazarlığı ile obezite ilişkisinin değerlendirilmesi

Amaç: Obezite prevalansı dünyada ve Türkiye'de giderek artan ciddi bir sağlık sorunudur. Bu çalışmada beslenme okuryazarlığı ile obezite ilişkinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmamız; kesitsel nitelikte olup Karadeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı'nda Aralık 2023 ile Nisan 2024 tarihleri arasında yapılmıştır. Çalışmaya Aile Hekimliği polikliniklerine ve üniversitemize bağlı eğitim Aile Sağlığı Birimine başvuran 18-64 yaş arası 328 hasta alınmıştır. Katılımcılar VKİ<30 ve VKİ≥30 olacak şekilde 2 gruba ayrılıp; katılımcılara sosyodemografik özellikler ve Yetişkinlerde Beslenme Okuryazarlığı Değerlendirme Aracı'nı (YBOYDA) içeren bir anket formu, yüz yüze görüşme yöntemiyle uygulanmıştır. Bulgular: Çalışmamızda katılımcıların yaş ortalaması 35,1±12,7 yıl, hesaplanan VKİ'lerinin ortalaması 29,2±6,9 kg/m2 idi. Katılımcıların %67,7 (n=222)'sini kadınlar oluşturmaktaydı. Gruplar (Grup 1:VKİ < 30 ve Grup 2:VKİ ≥ 30) karşılaştırıldığında; yaş (p=0,000), medeni durum (p=0,000), çocuk sayısı (p=0,000), eğitim durumu (p=0,000), kronik hastalık varlığı (p=0,000) açısından gruplar arasında anlamlı fark vardı. Grupların YBOYDA ölçeğinden aldıkları puanlar değerlendirildiğinde obez olan grubun besin grupları (p=0,004), porsiyon miktarları (p=0,03) ile sayısal okuryazarlık ve gıda etiketi okuma (p=0,000) alt bölümlerinde diğer gruba göre yeterli puan alma oranları anlamlı derecede düşüktü. Sonuç: Çalışmamızda erişkinlerde VKİ arttıkça YBOYDA ölçeğinden alınan puanın azaldığı, obez olan bireylerde obez olmayanlara göre beslenme okur yazarlığı düzeyinin daha düşük olduğu saptanmıştır. Çalışmamızın neticesinde obezitenin önüne geçmede kişilerin ve toplumun beslenme okur yazarlığı seviyesinin arttırılmasının önemli olduğu sonucuna varılmıştır. Anahtar kelimeler: Obezite, beslenme, okuryazarlık, sağlık okuryazarlığı