Erkek sıçanlarda siklofosfamidin neden olduğu reprodüktif hasara karşı dekspantenolün etkileri

Amaç: Çalışmamızda siklofosfamidin neden olduğu reprodüktif hasara karşı dekspantenolün etkilerini histopatolojik, immünohistokimyasal ve biyokimyasal yöntemlerle araştırmayı amaçladık. Materyal ve Metot: Çalışmamızda 32 adet Wistar Albino cinsi sıçan kullanıldı (n=8). Gruplar; Kontrol, Siklofosfamid (CP), Siklofosfamid+Dekspantenol (CP+Dex), Dekspantenol (Dex) olarak belirlendi. Deneyin sonunda testis dokuları standart doku takip işlemleri sonrası parafine gömüldü. Elde edilen 5 µm kalınlığında kesitlere Hematoksilen-Eozin (H-E) ve kaspaz-3 boyama metotları uygulandı ve kesitler, Leica DFC 280 ışık mikroskobu ve Leica Qwin Plus analiz sistemi kullanılarak incelendi. Bulgular: Hematoksilen-Eozin boyama yöntemiyle kontrol ve Dex gruplarına ait testis dokuları normal histolojik yapıda gözlemlendi. CP grubunun testis dokusunda vasküler konjesyon, interstisyel alanda belirgin hemoraji, spermatogenik seri hücrelerde azalma, tübül lümenine dökülme, interstisyel alanda vakuolizasyon, ödem, tübül epitelinde bölünmenin herhangi bir evresinde duraksamış hücreler olduğu gözlemlendi. Diğer yandan dekspantenol ise bu histopatolojik hasarları azalttı. Bulgularımız CP uygulamasının seminifer tübül çaplarında ve epitel kalınlıklarında azalmaya neden olduğunu göstermiştir. CP uygulanan grupta yoğun boyanmış kaspaz-3 pozitif hücreler olduğunu, CP+Dex grubunda ise boyanma yoğunluğunda belirgin düzeyde azalma olduğunu gözlemledik. CP uygulamasının sperm motilitesi, konsantrasyonu ve anormal sperm miktarında (kafa, kuyruk, total) önemli derecede artışa neden olduğunu saptadık. Bu artışın dekspantenol tedavisi ile azaldığını gözlemledik. Biyokimyasal analizlerde ise CP uygulamasıyla MDA, GSH, SOD, GPx ve CAT düzeylerinde azalma gözlemlerken, dekspantenol uygulaması ile bu değerlerin arttığını gözlemledik. Sonuç: Bu çalışma siklofosfamid ile oluşturulan reprodüktif hasara karşı dekspantenolün iyileştirici etkileri olduğunu gösterdi. Anahtar kelimeler: Dekspantenol, Kaspaz-3, Sıçan, Siklofosfamid, Testis.