Predictors of executive function in early childhood: Urban and rural poverty

Yönetici işlev becerileri, çeşitli bilişsel beceriler (çalışan bellek, ketleyici kontrol ve zihinsel esneklik) için kullanılan genel bir terim olup amaç odaklı davranışlar için oldukça önemlidir. Çevresel veya bireysel faktörler yönetici işlev becerilerinin gelişimini etkilemektedir. Yoksulluk, yönetici işlev becerileri için bir risk faktörüdür; ancak, kentsel ve kırsal yoksulluğun etkileri farklı olabilmektedir. Bu çalışmada, yaşam koşulları ve ebeveynlik açısından kentsel ve kırsal yoksulluk farkları, kentsel ve kırsal yoksullukta yönetici işlev becerilerinin farklı olup olmadığı ve yönetici işlev becerilerinin yordayıcıları incelenmiştir. Katılımcılar, yoksulluk koşullarında yaşayan 241 anne-çocuk çiftidir. Çocukların yönetici işlev becerileri, Corsi iz sürme testi (görsel-uzamsal çalışan bellek), ileri ve geri sayı uzamı görevleri (sözel çalışan bellek), gece-gündüz görevi (ketleyici kontrol) ve boyut değiştirerek eşleme görevi (zihinsel esneklik) ile değerlendirilmiştir. Bulgular, kentsel ve kırsal yoksulluğun, yoksulluk düzeyi, ev ortamındaki uyaranlar, mahalle özellikleri ve annelerin çocuklarının eğitimi ile ilgili beklentileri açısından farklılaşırken; ebeveynlik, annelerin çocuklarıyla sohbetlerinin içerikleri ve çocuk gelişimine yönelik inançları açısından farklılaşmadığını göstermiştir. Kentsel ve kırsal yoksulluk, yönetici işlev becerileri açısından karşılaştırıldığında, çocukların yönetici işlev becerilerinin anlamlı olarak farklılaşmadığı görülmüştür. Ayrıca, çocukların yaşları, anasınıfına devam etme süreleri, alıcı dil becerileri ve çocukların algısal hassasiyeti yönetici işlev becerileri ile ilişkili bulunurken; kırsal-kentsel yoksulluk, annelerin pozitif ebeveynliği ile etkileşime girerek görsel çalışan bellek ve zihinsel esneklik becerileri ile ilişkilidir. Bulgular, Türkiye'de kırsal ve kentsel yoksulluğun farklılıklarını tanımlaması açısından önemliyken, yönetici işlevlerle ilgili gelecekteki çalışmalara yön vermesi beklenmektedir.