Erzurum ilinde motorlu taşıtlardan kaynaklanan hava kirliliği

ÖZET Hava kirliliği, bina dışı açık ortamda, havada katı, sıvı, gaz kirleticilerin insanlara, hayvanlara, bitkilere ve bizim için önemli olan cansız eşyalara zarar verecek seviyede yüksek konsantrasyonda ve sürede bulunması olarak tanımlanır. Hava kirliliğinin oluşmasının en önemli nedeni insan faaliyetleridir. Özellikle motorlu taşıtlar, hava kirliliğinin oluşmasında birinci etken olarak kabul edilir. Teknolojinin insanlara getirdiği konfor ve işlerimizi yetiştirebilmek için getirdiği zaman kısıtlılığı araçları hayatımızın vazgeçilmez bir parçası haline getirmiştir. Bunun sonucunda Erzurum' da da diğer tüm şehirlerde olduğu gibi araç sayısı her geçen gün artmaktadır. Artan araç sayısı ile yollarda ve özellikle sinyalizasyonlu kavşaklarda araç kuyrukları oluşmaktadır. Erzurum'un coğrafi konumundan dolayı kışlar soğuk ve uzun geçmektedir. Rakımın da yüksek olmasından dolayı kış aylarında ortalama sıcaklık oldukça düşük olmakta, ayrıca havadaki oksijen oram da % 16,5'lere kadar düşmektedir. Bu da gerek sabit yakmalı proseslerde gerek ise araçların motorlarında eksik hava ile yanmaya yol açmakta olup, bunun sonucu olarak da CO ve yanabilir HC gibi kirleticilerin miktarı artmaktadır. Hava sirkülasyonu olmayan, yüksek binalarla çevrili yollarda, kış aylarında hem araçlardan hem de sabit yakmalı sistemlerden kaynaklanan kirleticiler herhangi bir ölçüm cihazına gerek duyulmadan çıplak gözle görülüp, hissedilir hale gelmektedir. Sunulan bu çalışmada, Erzurum ilinin coğrafi konumu ve meteorolojik özelliklerinin bölgedeki motorlu taşıtlardan kaynaklanan hava kirliliği üzerine etkileri incelenmiştir. Bu maksatla çeşitli yıllarda ve aylarda olmak kaydıyla 30370 aracın egzoz gazı emisyon ölçüm sonuçlan istatistiksel olarak incelenmiştir. İstatistiksel analiz sonuçlarından elde edilen en önemli sonuçlardan biri CO ve HC gibi kirleticilerin kış aylarında maksimum değere ulaşmasıdır. Elde edilen diğer bir önemli sonuç ise konvektörlü araçları konvektörsüz araçlara oranla çok daha düşük kirliliğe sebep olmasıdır.