Esed B. Furat'ın hayatı ve hadisçiliği

Bu çalışmanın amacı Mağrib'li alimlerden olan Esed b. Furât'ın hayatını ve Hadis ilmindeki yerini incelemektir. Mağrib'de İslam tarihi ve kültürü açısından önemli bir birikim bulunmaktadır. Ancak bu konuda İslam dünyasında ve Türkiye'de gerektiği kadar çalışma yapılamamış, bu coğrafyadaki ilim ve kültür zenginliği gerektiği kadar tanıtılamamıştır. Bu çalışmanın konusunun Esed b. Furat olarak seçilmesi; Esed b. Furât'ın Mağrib'de yetişen alimlerden birisi olması ve kendi alanında önemli bir konuma sahip olmasıdır. Çalışmaya öncelikle Esed'in yaşadığı dönemin ilmî ve siyasî bakımdan genel durumunun değerlendirilmesiyle başlanmıştır. Daha sonra Esed'in doğumundan itibaren hayatı, yetiştiği ilmî çevre, hocaları, öğrencileri, fıkhî görüşleri ve eserleri tanıtılmıştır. Esed b. Furât ilmî kişiliğinin yanında siyasî yönü de olan bir alimdir. Kayrevan kadılığında bulunmuş, daha sonra fetih orduları komutanı olarak Sicilya'ya gitmiş ve orada vefat etmiştir. Bu konuyla ilgili bilgilere de yer verilmiş ve Esed'in bu yönü de tanıtılmıştır. Kendisiyle ilgili rivayet edilen olaylardan kişiliği hakkında bazı çıkarımlar yapılmıştır. Esed b. Furât'ın hayatıyla ilgili bilgiler araştırılırken kaynak olarak rical ve tabakat eserleri kullanılmış, Mağrib'in ilmî ve siyasî tarihiyle ilgili eserlerden de faydalanılmıştır. Hayatı hakkında eserlerde çok geniş bilgiler bulunmamaktadır. Bunun sebebi erken dönemde yaşaması ve o dönemdeki Mağrib tarihiyle ilgili çalışmaların yetersiz olması olarak görünmektedir. Esed'in tanıtılmasında ortaya çıkan eksiklerden biri de kendi eseri olan el- Esediyye'ye ilk elden ulaşılamamasıdır. Eseri üzerine yapılan çalışmalar eser hakkında bilgi verse de bu bilgiler tatmin edici değildir. Yapılan araştırmalar neticesinde görülmüştür ki; Esed b. Furât Mağrib'de Malikî ve Hanefî mezhebinin ilk temsilcilerinden olması sebebiyle önemli bir şahsiyettir. Malikî ve Hanefî mezhebinin görüşlerini bünyesinde toplayan ilk alim olması dikkat çekmektedir. İmam Malik'in Muvatta'ının Mağrib'de tanınıp yayılmasındaki en büyük pay Esed'e aittir. Bu bakımdan Mağrib'deki Hadis ilmi açısından önemli bir konuma sahiptir. Anahtar kelimeler: Mağrib'de Hadis, el-Esediyye , Muvatta rivayeti.