Eskişehir'de okul çağı ergenlerde ruhsal iyilik hali ile öğrenci ve öğretmenlerde ruh sağlığı okuryazarlığı düzeylerinin belirlenmesi

Bal, M. Eskişehir'de Okul Çağı Ergenlerde Ruhsal İyilik Hali ile Öğrenci ve Öğretmenlerde Ruh Sağlığı Okuryazarlığı Düzeylerinin Belirlenmesi, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Halk Sağlığı Anabilim Dalı, Uzmanlık Tezi, Eskişehir, 2025. Çalışmanın amacı, 10–16 yaş grubu öğrencilerde ruh sağlığının temel göstergeleri olarak kabul edilen psikolojik iyi oluş, psikolojik sağlamlık ve ruh sağlığı okuryazarlığı (RSOY) düzeylerini ve ilişkili faktörleri saptamaktır. Bu amaçla önce metodolojik bir çalışma ile çalışma yaş grubuna uygun RSOY'ni belirleyebilmek için "Ergenler için Evrensel Ruh Sağlığı Okuryazarlığı Ölçeği"nin Türkçe geçerlik güvenirliği 833 öğrencide yapıldı. İkinci aşamada şehrin ilçeleri ve sosyoekonomik düzey tabakalarına göre çok aşamalı ve randomize örnekleme yöntemiyle seçilen okullarda 5225 öğrenci ve 392 öğretmende 2024-2025 eğitim-öğretim döneminde kesitsel çalışma gerçekleştirildi. "Psikolojik iyi oluş düzeyi" ile ilişkili değişkenleri belirlemekte multinominal lojistik regresyon analizi yapıldı. Temel göstergeler arasındaki ilişkileri incelemek için Yapısal Eşitlik Modellemesi (YEM) kullanıldı. Öğrencilerin %23,4'ünde yüksek düzey psikolojik iyi oluş, %18,6'sı yüksek düzey psikolojik sağlamlık, %23,4'ünde yeterli düzeyde RSOY saptandı. Psikolojik iyi oluş düzeyi görülme olasılığı erkek öğrencilerde, günlük uyku süresi 8 saatin üzerinde, haftalık fiziksel aktivite sıklığı yüksek, psikolojik sağlamlık düzeyi yüksek ve RSOY tutum düzeyi yeterli olanlarda daha yüksek, yaş ilerledikçe ve RSOY bilgi düzeyi arttıkça azaldığı saptandı. YEM psikolojik sağlamlığın RSOY alt boyutları ve psikolojik iyi oluşu anlamlı şekilde yordadığını ve psikolojik iyi oluşun %73,5'inin yapısal model tarafından açıklandığını gösterdi (R²= 0,735). Öğretmenlerin sadece %20'sine yakının RSOY düzeyleri yeterli bulundu. RSOY düzeyinin yeterli düzeyde olma olasılığı kadın öğretmenlerde, ilkokulda görev yapanlarda, bekarlarda, ruhsal hastalık tanılı öğrenci öyküsü olanlarda, sosyal medya kullananlarda ve kendi algılarına göre RSOY düzeyi yeterli olanlarda daha yüksek saptandı. Ergenlik döneminde ruh sağlığı ile ilgili temel göstergelerin düzenli izlenmesinin ve okul ruh sağlığı programlarına ruh sağlığını geliştirme ve güçlendirme ile ilgili programların yerleştirilmesinin gerekli olduğu kanaatine varıldı. Anahtar Kelimeler: çocuk ve ergen ruh sağlığı, öğretmen, psikolojik iyi oluş, psikolojik sağlamlık, ruh sağlığı okuryazarlığı