Yeraltısuyu depolama değişimi ve besleniminin grace ve gldas verileri ile tahmini, Fırat Havzası, Turkey örneği

Yeraltı uyu dünya nüfüsünün yaklaşık yarısının içme suyu kaynaklarından biriyken hidrolojik döngüde de önemli bir rol oynamaktadır. Fırat Havzası'nda yeraltısuyu, tarımsal sulama ve insan tüketiminde kullanılan ana su kaynaklarından biridir. Fırat Havzası'ndaki yeraltısuyu depoları çoğunlukla toprak nemi, yeraltısuyu, kar suyu eşdeğeri ve bitki yüzey suyu değişiminden etkilenmektedir. Bu araştırmada, 11 yıllık GRACE ve GLDAS veri setleri, karasal su depolamasının tahmin edilmesi ve Türkiye tarafındaki Fırat havzasındaki yeraltısuyu değişimini tahmin etmek için kullanılmıştır.Elde edilen tahminler ile yeraltısuyunun depolamasını belirlemek ve tüm havzada yeraltısuyu beslenimi ile ilgili daha fazla bilgi elde etmeke için kullanılmaktadır. Yeraltısuyunun depolama anomalisi, GLDAS'ın durum değişkenlerinin toplamının GRACE'in karasal su depo anomalisinden çıkarılmasıyla elde edilir. Yeraltısuyu beslenimi, su tablası dalgalanması zaman serisi yöntemini kullanarak yeraltısuyu depolamasıyla tahmin edilmektedir. Tahmi edilen yeraltısuyu depolaması zaman serisine göre, havzanın tamamında -12.40 mm yıl-1 oranında azalma gözlenmektedir. Fırat Havzası'nda 11 yıllık ortalama yıllık yeraltı suyu beslenimi 279.26 mm yıl-1'dir. Yıllık beslenim 174 - 351 mm yıl-1 arasında değişmektedir. Beslenimde ki bu fark incelenen süreçteki yağıştaki % 33 lük değişkenlikle açıklanabilmektedir. Yıllık beslenim ve yağış arasındaki korelasyon katsayısı 0.33'tür. Yeraltısuyu depolama değişikliklerini ve yeraltı suyu beslenmsini tahmin edebilmek, hidrolojik açıdan yeraltısuyu kaynaklarının sürdürülebilirliğini sağlamak açısından önemlidir. Anahtar Kelimeler: GRACE, GLDAS, yeraltı suyu depolaması, su tabakası dalgalanması, yeraltı suyu şarjı, Fırat Havzası