Et ve Süt Kurumunun anlaşmalı et satışının tüketiciler açısından değerlendirilmesi: Gaziantep ili örneği

Türkiye'de son yıllarda kırmızı et üretim yetersizliğine bağlı olarak dönemsel fiyat dalgalanmaları söz konusudur. Kırmızı et fiyatlarındaki dalgalanmaları önlemek veya etkisini azaltmak için uygulanan politikalardan birisi de, Et ve Süt Kurumu aracılığı ile sözleşme yapılan zincir marketlerde et satılmasıdır. Bu çalışmada Et ve Süt Kurumunun sözleşme yaptığı zincir marketlerde kırmızı et satışının tüketiciler açısından değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Araştırma alanı olarak Gaziantep İli Kent Merkezi seçilmiştir. Çalışmada olasılık örnekleme yöntemi kullanılarak tüketicilerle yüz yüze 388 anket yapılmıştır. Kişi başına yıllık ortalama kırmızı et tüketiminin 19.33 kg olduğu belirlenmiştir. Tüketicilerin ESK'nun sözleşme yaptığı zincir marketlerden, araştırmanın yapıldığı 15 aylık dönemde ortalama 2.89 kez alışveriş yaptığı saptanmıştır. Tüketicilerin %62.1'inin daha sonra söz konusu marketlerden et satın almaktan vazgeçtiği belirlenmiştir. Et satın almaya devam eden tüketicilerin, devam etmelerindeki en büyük nedenin (%76,87) etlerin ucuz olmasıdır. Yapılan khi-kare analizlerinde tüketicilerin gelir ve eğitim düzeyi ile söz konusu marketlerden kırmızı et satın almaya devam etme durumu arasında %1 düzeyde anlamlı ilişki olduğu belirlenmiştir. Gelir ve eğitim düzeyi arttıkça söz konusu marketlerden et satın alan tüketicilerin oranı azalmaktadır. Genel olarak Et ve Süt Kurumu'nun anlaşmalı marketler aracılığıyla sözleşmeli kırmızı et satışına yönelik uygulanan bu politikanın fiyat istikrarını sağlayıcı nitelikte olmadığı söylenebilir. Bu uygulama daha çok gelir düzeyi düşük kesime kırmızı et satışına yönelik olup talep arttırıcı bir etkide bulunmamaktadır. Bu bağlamda lezzet ve kalite unsurlarını dikkate alan ve her gelir grubuna ulaşmayı hedefleyen politikaların fiyat istikrarına ve tüketim artışına etkide bulunulacağı düşülmektedir. Diğer yandan kırmızı ete yönelik üretim planlamaları ile arz açığının kapatılabileceği ve bu yolla zamanla piyasa fiyatlarındaki dalgalanmaların azaltılabileceği söylenebilir. Türkiye'de kırmızı et ile ilgili üretim ve fiyat dalgalanmalarına ilişkin sorunların çözümüne yönelik olarak daha etkin ve kapsayıcı politikaların yürütülmesi gerekmektedir.