Etkin vatandaşlık için otantik öğrenmenin kullanılması: Roman öğrencilerle bir eylem araştırması

Sosyal Bilgiler dersi, öğrencileri toplumsal yaşama etkin olarak dahil olabilecekleri bilgi, beceri ve değerler ile donatma hedefi üzerine bina edilmiştir. Tarih ve coğrafya eğitiminin yanında vatandaşlık eğitimi konusunda temel ders konumunda olan Sosyal Bilgiler, yeni neslin iyi birer vatandaş olarak yetiştirilebilmesi için öğrencilerin gerçek hayat problemleri ile yüzleşebilecekleri öğrenme yöntemleri ile işlenmelidir. Özellikle dezavantajlı konumda bulunan öğrenciler için Sosyal bilgiler dersinin okul içinde ve okul dışında gerçek hayata yönelik deneyimler ile yürütülmesi bu öğrencilerin ufuk açıcı deneyimler yaşamasını sağlayabilir. Bu araştırmanın amacı Roman öğrencilere etkin vatandaşlık becerilerinin kazandırılması sürecinde otantik öğrenmenin kullanımı sürecini incelemek ve bu sürece dair öğrenci, öğrenci velisi ve uzman katılımcı görüşlerini ortaya koymaktır. Araştırmada nitel araştırma desenlerinden eylem araştırması kullanılmıştır. Araştırma, 2021-2022 eğitim öğretim yılında Sakarya ilinde Roman öğrencilerin öğrenim gördüğü bir devlet okulunun 5. sınıf öğrencileri ile 10 haftalık bir süre zarfında gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın verileri yarı yapılandırılmış görüşme formları, gözlem formu, öğrenci günlüğü, araştırmacı günlüğü, öğrenci odak grup görüşmesi, uygulama sürecine ilişkin video kayıtları ve öğrenci ürünleri aracılığıyla toplanmıştır. Veriler betimsel analiz yoluyla çözümlenmiştir. Araştırma öncesinde Roman öğrencilerle yapılan görüşmeler sonucunda öğrencilerin, öğrencilerin vatandaşlık kavramını aynı ülkede yaşamak, olumlu davranışlar göstermek ve çeşitli meslekler ile tanımladıkları, etkin vatandaşlığı ise olumlu kişilik özelliklerine sahip olmak, sorumlu davranışlar göstermek, yardımsever ve vatanseverlik olarak tanımladıkları belirlenmiştir. Görüşmeler sonucunda öğrencilerin yaşadıkları ortamın sorunlarının farkında oldukları, öğrencilerin ailelerinin ise sorunların çözümüne katkı sunmak yerine yardım bekler konumda bulunduklarını tespit edilmiştir. Öğrencilerin bir çocuk olarak sorunların çözümüne katkı sunabileceklerini düşünmedikleri belirlenmiştir. Öğrencilerin bir sorunun iş birliğiyle çözümü için çalışma deneyimlerinin sınırlı olduğu görülmüştür. Araştırmanın etkin vatandaşlık becerilerinin kazandırılmasında otantik öğrenme sürecinin işleyişine ilişkin şu sonuçlara ulaşılmıştır: Roman öğrenciler, etkinlikler için gerekli araştırma çalışmalarını evde ya da diğer okul dışı ortamlarda sürdürememektedirler. Otantik öğrenme sürecinin verimli yürütülebilmesi için okul yöneticilerinin desteğine ihtiyaç duyulmaktadır. Öğrencilerin bazı durumlarda etkinlikler ile etkinliklerin temel amacı olan ''etkin vatandaşlık becerileri'' arasında ilişki kurmakta zorlandığı görülmüştür. Roman öğrencilerde etkinlikler için uzman katılımcıların okula gelerek kendilerine destek sağlamayacağına dair bir ön yargı bulunmaktadır. Uzman katılımcıların etkinlikler öncesinde öğrenci grubunun seviyesi hakkında bilgilendirilmesi gerekmektedir. Otantik öğrenme uygulamaları öğrencilerde yeni öğrenmeler için merak uyandırmaktadır. Okul dışı öğrenme ortamlarında öğrencilerin güvenliğinden emin olunamazsa dijital ortamların kullanımı ile otantik öğrenme desteklenmelidir. Otantik öğrenme sürecinde öğrenciler mesleki çalışma ortamları hakkında bilgi ve deneyim kazanmıştır. Öğrenciler otantik öğrenme sürecini eğlenceli bulmuşlar, süreç içinde yaparak öğrenebildiklerini fark etmişlerdir. Otantik öğrenme süreci öğrencilerin okula karşı tutumlarını olumlu yönde etkilemiştir. Otantik öğrenme sürecinin etkin vatandaşlığa yönelik kazanımlarının kalıcı olduğu görülmüştür. Otantik öğrenmenin Roman öğrencilerin etkin vatandaşlık becerilerinin gelişimine katkısına ilişkin sonuçlara bakıldığında; otantik öğrenmenin etkin vatandaşlık becerilerinden sırasıyla iletişim, dijital okuryazarlık, sosyal katılım, araştırma, iş birliği, gözlem, Türkçeyi doğru, güzel ve etkili kullanma, karar verme, kanıt kullanma, eleştirel düşünme, finansal okur yazarlık, problem çözme ve girişimcilik becerilerinin kazandırılmasında kullanılabileceğini göstermektedir. Araştırma sonrasında öğrenci, öğrenci velileri ve uzman katılımcılar ile yapılan görüşmeler, otantik öğrenmenin etkin vatandaşlık becerilerinden özellikle iletişim ve sosyal katılım becerilerinin gelişimine katkı sağladığını göstermektedir. Görüşme sonuçları Roman öğrencilerin otantik öğrenme ile okula karşı tutumlarında olumlu değişim olduğunu göstermektedir. Öğrenciler, öğrenci velileri ve uzman katılımcılar otantik öğrenmenin tekrar kullanımına olumlu bakmaktadırlar. Araştırmanın tüm sonuçları birlikte değerlendirildiğinde, otantik öğrenmenin Roman öğrencilere etkin vatandaşlık becerilerinin kazandırılmasında işlevsel bir yöntem olduğu sonucuna varılmıştır.