Eurocontrol slot tahsis sürecinin iyileştirilmesi ve park yeri tahsisi için bir model önerisi

Günümüzde hava taşımacılığına olan talep giderek artmaktadır. Bu artış özellikle havalimanlarında kapasite problemlerine yol açmaktadır. Bu durumda ise bazı havayolu şirketleri istediği her noktaya sefer düzenleyememektedir. Bunun bir düzene konulması için havalimanlarının kaynakları belirli kurallar altında havayolu şirketlerinin ilgili uçuşlarına tahsis edilmektedir. Nitekim bu sürecin getirdiği en büyük olumsuzluklardan biri de havayolu şirketlerinin talep ettikleri zamanlarda operasyon düzenleyememesidir. Çünkü kısıtlı sayıdaki kapasite mevcut talep doğrultusunda paylaşılacağı için bazı havayolu şirketlerinin talep ettikleri operasyon zamanlarından ödün vermesi gerekmektedir. Bu durum ise havayolu şirketlerinin kendileri için stratejik açıdan öneme sahip olan zamanlar yerine atanan gecikmeli zamanlarda operasyon gerçekleştirmeleri anlamına gelmektedir. Her ne kadar bu işleyiş daha sonra iyileştirilmeye çalışılsa da mevcut çözümler yetersiz kalmaktadır. Bu durumda mevcut uçuş planlarının daha kontrollü ve havayolu şirketlerinin güncel taleplerine göre yeniden oluşturulması gerekmektedir. Tez çalışmasında bu amaca yönelik olarak tam sayılı programlama yönteminden yararlanılarak bir optimizasyon modeli geliştirilmiştir. Bu model taktiksel koşulları da göz önünde bulundurarak stratejik safhada bir çözüm üretmektedir. Matematiksel model havayolu şirketlerinin güncel operasyon taleplerini, park pozisyonu çakışmalarını, atanan park pozisyonlarına göre belirlenen taksi sürelerini, park pozisyonunda bulunma sürelerini, operasyonel kısıtları ve pist çakışma durumlarını kontrol ederek uçuşların talep ettiği ve atandığı operasyon zamanlarının arasındaki farkı en küçüklemeyi amaçlamaktadır. Bu sayede hem havayolu şirketlerinin operasyon zamanları talep ettikleri zamana yaklaştırılacak hem de kısıtlı sayıdaki park pozisyonu daha etkin bir şekilde kullanılabilecektir. Tez çalışması kapsamında geliştirilen matematiksel model stratejik safhada karar vericiler tarafından hava trafik akış ve kapasite yönetiminin daha etkin şekilde yapılabilmesi amacıyla kullanılabilecektir.