İnek sütü protein alerjisi tanılı 4-18 yaş arası çocuklarda fonksiyonel gastrointestinal hastalıklarının gelişiminin değerlendirilmesi

Amaç: İnek sütü protein alerjisi (İSPA), erken çocukluk döneminde ortaya çıkan ve en sık görülen gıda alerjilerinden biridir. Uzun vadede fonksiyonel gastrointestinal hastalıkların (FGIH) patofizyolojisinde İSPA'nın yeri olabileceği düşünülmektedir. Bu çalışmadaki amacımız İSPA tanısıyla takip edilen hastaların uzun dönem izleminde gastrointestinal semptomların sorgulanması ve sıklıkla rastladığımız FGIH tanınması, farkındalık kazanılması, IgE ve non-IgE (IgE aracılı olmayan) aracılı İSPA hastalarındaki FGIH gelişiminin karşılaştırılmasıdır. Gereç ve Yöntem: Çalışmamız 01 Ocak 2011- 30 Aralık 2019 tarihleri arasında Genel Pediatri, Çocuk Gastroenteroloji ve Çocuk Alerji ve İmmünoloji Polikliniklerine başvuran İSPA tanısı alan ve tedavileri sonlandırılmış, güncel yaşları 4 ile 18 arasındaki hastaları içermektedir. Kontrol grubu İSPA tanısı olmayan benzer yaş gruplu 250 sağlıklı çocuktan oluşturuldu. Hastalara Roma IV kriterlerini içeren Pediatrik Gastrointestinal Semptomlar anketi uygulandı. Çocuklara ait laboratuvar bulguları (deri prick test, total IgE, tam kan sayımı) hasta dosyalarından ve hastane sistemine ait kayıtlardan elde edildi. Bulgular: Çalışmamızda İSPA hasta grubunun yaş ortalaması 5,6 ± 2,0 (yaş±SD) yıl olup İSPA tanısı olmayan hastaların yaş ortalaması da 6,5 ± 3,1 (yaş±SD) yıl idi. Başvuru semptomları ishal (%46,8), köpüklü mukuslu gaita (%26,4), atopik dermatit (%22,8), kanlı gaita (%19,6), kabızlık (%5,2), kolik (%1,6), hırıltı (%1,2) ve anjioödem (%1,2) idi. En sık görülen ek allerjik hastalıklar astım (%2,8), atopik dermatit (%0,8) ve alerjik rinit (%0,4) idi. 79 (%31,6) hastada eozinofili, 98 (%39,2) hastada süt spesifik IgE pozitifliği ve 64 (%25,6) hastada deri prick testi pozitifliği mevcuttu. Hastaların 107'si (%42,8) IgE aracılı İSPA tanılı idi. İSPA tanılı hastaların 70'inde (%28), İSPA tanılı olmayanların 76'sında (%30,4) fonksiyonel GİS hastalığı görüldü (p=0,623). IgE aracılı İSPA tanılı olan hastaların 36'sında (%33,6), IgE aracılı olmayanların ise 34'ünde (%23,8) FGIH görüldü. Fonksiyonel karın ağrısı, irritable bağırsak sendromu ve enkoprezis İSPA tanılı olmayan hastalarda anlamlı olarak daha sık görülmüştür (sırasıyla p=0,009, p=0,016, p=0,01). Fonksiyonel kabızlık ise İSPA tanılı olan hastalarda daha sık izlenmiş olup istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p=<0,001). Fonksiyonel dispepsi, fonksiyonel karın ağrısı ve irritable bağırsak sendromu IgE aracılı İSPA tanılı hastalarda daha sık görülmüştür (sırasıyla p=<0,001, p=0,001, p=0,002). Fonksiyonel kabızlık ise IgE aracılı olmayan İSPA tanılı hastalarda daha sık izlenmiştir (p=0,018). Sonuç: İSPA tanısı olan hastalarda uzun dönemde FGIH gelişim sıklığı belirgin olarak artmasa da özellikle IgE aracılı olanlarda fonksiyonel dispepsi, fonksiyonel karın ağrısı, irritable bağırsak sendromu belirgin olarak daha yüksektir. FGIH gelişiminin multifaktöriyel nedenlere bağlı olduğu ve özellikle IgE aracılı İSPA'nin bu hastalıklar için önemli bir risk faktörü olabileceği görülmektedir. Anahtar kelimeler: Fonksiyonel gastrointestinal hastalık, İnek sütü protein alerjisi, Roma IV Kriterleri