Citrus sinensis'den elde edilen eksozomların periodontal ligament kök hücrelerinin nörojenik farklılaşması üzerine etkisinin araştırılması

Sinir sistemi yaşam boyunca hem genetik hem de edinilmiş hastalıklardan geri dönüşümsüz olarak zarar görmektedir. Günümüzde nörodejeneratif hastalıkların çoğunda, doku rejenerasyonu sağlanmasının son derece zor olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak, beynin belirli bölgelerindeki nöronal kök hücrelerin sadece olgun nöronlara farklılaşması değil, aynı zamanda çeşitli gelişim safhalarındaki farklı potensilere sahip yetişkin kök hücrelerin fonksiyonel ve sağlıklı sinir hücrelerine farklılaştırılmasında kullanılması önemli bir potansiyele sahiptir. Öte yandan nöronlarında aralarında bulunduğu dokularda iletişim sağlanmasında haberci rolünü üstlenen yaklaşık 100 nanometre büyüklüğündeki eksozom adı verilen veziküler yapılar bulunmaktadır. Yapılan çalışmalarda eksozomların hücresel mekanizmalara önemli ölçüde etki ettikleri belirlenmiştir. Ancak bitkisel kaynaklı eksozomların, yetişkin kök hücrelerin olgun nöronlara farklılaşması üzerindeki etkisi ile ilgili hiçbir çalışma bulunmamaktadır. Bunun sonucunda, periodontal ligament kök hücrelerinin nöronlara farklılaştırılması ve Citrus sinensis kökenli eksozomların model üzerindeki olası etkilerinin araştırılması amaçlanmaktadır. Bu doğrultuda, kök hücreler, çok basamaklı indükleyici besiyerleri kullanılarak 10 gün süresince farklılaştırılmışlardır. Farklılaştırma protokolünün sonunda farklılaşma başarısı ve verimi, hem morfolojik ve hem de transkripsiyonel ve translasyonel karakteristik bakımından çeşitli deneyler ile analiz edilmiştir. Deneyler sonucunda, kullanılan indükleme protokolünün kök hücreleri başarıyla olgun nöronlara farklılaştırdığı ve eksozomların bu süreçte hücrelerin canlılığını arttırdıkları tespit edilmiştir. Elde edilen bulgulara göre, kök hücrelerin nöronlara farklılaşmasında kullanılabilecek yeni bir indükleme protokolü ortaya çıkmış ve ilk kez olarak bitkisel kökenli eksozomların süreçte pozitif rol oynadıkları belirlenmiştir. Gelecekte, geliştirilen farklılaşma protokolünün nöronal hastalıkların modellenmesinde kullanılması ve bitki kökenli eksozomların bu hastalıklardaki etkilerinin araştırılması oldukça önemlidir.