Farklı irrigasyon solüsyonları ve aktivasyon sistemlerinin kök kanal patı dentin tübül penetrasyonuna etkisinin lazer taramalı konfokal mikroskop ile incelenmesi

Bu çalışmanın amacı, tek köklü premolar dişlerde iki farklı irrigasyon solüsyonunun (NaOCI/EDTA, NaOCI/HEDP), üç farklı aktivasyon yönteminin (geleneksel aktivasyon, irriflex, Xp Endo Finisher) hem kanal patının dentin tübüllerine penetrasyonu üzerine etkisini hem de kök kanal dolgusunun kalitesi üzerine etkisini konfokal lazer tarama mikroskobu kullanarak (KLTM) incelemektir. Bu çalışmada; Yeditepe Üniversitesi Klinik Araştırmalar Etik Kurulu onayı ile 96 adet çekilmiş tek köklü insan alt küçük azı dişleri kullanılmıştır. Çalışma boyu 16 mm olacak şekilde standardize edilmiştir. Tüm numuneler Protaper Next döner Ni-Ti eğeler şekillendirilmiştir ve 6 gruba ayrılmıştır. Grup 1: NaOCI/EDTA - Geleneksel irrigasyon, Grup 2: Dual Rinse HEDP – Geleneksel irrigasyon, Grup 3: NaOCI/EDTA – İrriflex, Grup 4: Dual Rinse HEDP- İrriflex, Grup 5: NaOCI/ EDTA – Xp Endo Finisher, Grup 6: Dual Rinse HEDP – Xp Endo Finisher. Son irrigasyon solüsyonlarına göre tüm dişler %5 NaOCI %17 EDTA, Dual Rinse HEDP olmak üzere 2 ana gruba ayrılmıştır. Her bir ana grup geleneksel irrigasyon, Xp Endo Finisher ve İrriflex irrigasyon tekniklerine göre 3 alt gruba ayrılmıştır. Final irrigasyonu ve aktivasyonu sonrası dişler tek kon yöntemi ile doldurulmuştur. Kök kanallarının doldurulmasında kanal patı olarak AH Plus Biyoseramik (Dentsply Sirona, ABD) biyoseramik içerikli kanal patı kullanılmıştır. Nemli ortamda 1 hafta etüvde bekletilen örneklerin apikal foramenleri uçta olacak şekilde soğuk akrilik (Self Cure, IMICRYL, Türkiye) içine yerleştirilerek sabitlendi. Her örnek apikalden itibaren 3-4 mm, 5-6 mm ve 8-9 mm aralıkları işaretlendi.İşaretlenen kısımlar düşük hızdaki İsomet cihazı (IsoMet, Buehler, İsrail) kullanılarak su soğutması altında 0,3 mm kalınlığındaki elmas disk (Metkon A.Ş., Bursa Türkiye) ile kökün uzun aksına dik şekilde kesildi. Her kök için yaklaşık 1 ± 0,1 mm kalınlığında ve apikal (3-4 mm), orta 5-6 (mm), koronal (8-9 mm) olacak şekilde üç adet horizontal kesit (apikal, orta, koronal) elde edildi. Kesitler dişin uzun eksenine dik olacak şekilde 1 mm kalınlığında 3 adet horizontal dentin diski şeklinde oluşturuldu. Her bir kesitin kalınlığı, 0.001 mm hassasiyete sahip bir dijital kumpas (Macrona, Simetri Teknik, İzmir, Türkiye) kullanılarak kontrol edildi. Kesitler ilgili dişe ve dişin bölgelerine göre numaralandırıldı. Yıkama solüsyonu ve aktivasyon tekniği etkileşiminin penetrasyon derinliği ve yüzdesi üzerindeki etkisi Two-way ANOVA testi ile değerlendirilmiş, post hoc analizlerde Tukey HSD test kullanılmıştır. Grup içi apikal-orta-koronal bölge değerlendirmelerinde tekrarlayan ölçümlerde varyans analizi, post hoc Bonferroni test kullanıldı. Anlamlılık p<0.05 düzeyinde değerlendirildi. Yıkama solüsyonları ve aktivasyon teknikleri arasında hem penetrasyon alanı yüzdeleri hem de penetrasyon derinlikleri açısından istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar gözlemlenmiştir (p<0.05). Ancak, yıkama solüsyonu ve aktivasyon tekniği etkileşiminin bu parametreler üzerindeki ortak etkisi anlamlı bulunmamıştır (p>0.05). Dual Rinse HEDP solüsyonu kullanıldığında, XPF tekniği ile Irriflex ve geleneksel tekniklere göre daha yüksek penetrasyon alanı yüzdesi elde edilmiştir (p<0.05), ancak Irriflex ve geleneksel teknikler arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır. NaOCl ve EDTA kombinasyonu kullanıldığında, aktivasyon teknikleri arasında anlamlı bir fark tespit edilmemiştir (p>0.05). Hem geleneksel hem de XPF tekniklerinde, Dual Rinse HEDP solüsyonu NaOCl/EDTA solüsyonuna kıyasla daha yüksek penetrasyon derinliği sağlamıştır (p<0.05).