Ergene Nehri'nde kurak dönemde tespit edilen mikrokirleticilerin toksisite değerlendirmesi

Bu tez çalışmasında, Ağustos 2017 ayında Ergene Nehri'nden alınan numunelerde mikrokirletici analizleri yapılmıştır. Ayrıca, her bir su numunesi için Microtox toksisite testi kullanılarak akut toksisite değerleri hesaplanmış ve saptanan mikrokirleticiler ile toksisite arasındaki ilişki araştırılmıştır. Numunelerde analiz edilen 222 mikrokirleticiden 131 tanesi en az bir numunede saptanmıştır. Bu mikrokirleticiler arasında öncelikli kirleticiler, antibiyotikler, bromlu alev geciktiriciler, nonilfenoller, dezenfektanlar, böcek ilaçları, plastikleştiriciler, koku maddeleri ve siyanotoksinler bulunmaktadır. Ergene Nehri'nden alınan bütün numunelerde, benzildimetildodesilamonyum (BAC 12), benzildimetiltetradesilamonyum (BAC 14), N,N-dietil-m-toluamid (DEET), ofloksasin ve 3,3',4,4',5,5'-hekzaklorlubifenil (PCB-169) tespit edilmiştir. En fazla kimyasal madde Ergene Nehri'nin yan kolu olan Çorlu Deresi'nden alınan numunede bulunurken, en az kimyasal madde Ergene Nehri'ni besleyen kaynaklardan alınan numunede saptanmıştır. En yüksek toksisite değeri, Ergene-1 Organize Sanayi Bölgesi'ne yakın bir yerden alınan numunede tespit edilmiş olup bu numunede 15 ağır metal ve 33 mikrokirletici madde saptanmıştır. Numunelerde, özellikle hekza(metoksimetil)melamin, damascone, PCB-169, alüminyum, nikel, bor ve çinko maddelerine yüksek konsantrasyonlarda rastlanmıştır. BAC 14, benzilamin, nonilfenol dietoksilat, PCB-169, BAC 12, disikloheksilamin ve celestolide maddelerinin toksisiteye en çok katkıda bulunan maddeler olduğu belirlenmiştir. Ayrıca, Konsantrasyon Ekleme ve Bağımsız Eylem toksisite tahmin modelleri kullanılarak her bir numune noktası için karışım toksisitesi hesaplanmış ve ölçülen toksisite değerleriyle arasındaki ilişki incelenmiştir. Su kalitesi ve toksisite incelendiğinde en yüksek kirlilik değerleri, tekstil ve deri organize sanayi bölgeleri ile evsel ve kentsel atık su deşarjlarının baskısı altında olan Çorlu ve Ergene Derelerinden alınan su numunelerinde gözlenmiştir. Çalışma kapsamında elde edilen sonuçlar Ergene Nehri'nde mikrokirleticilerden kaynaklanan riski anlamakta ve kirletici kaynakları için deşarj standartları belirlemekte kullanılabilir.