Evde sağlık hizmetleri problemi için veriye dayalı bir çözüm yöntemi

Gelişen teknoloji ve sağlık imkanları, tüm dünyada ortalama yaşam süresinin uzamasını sağlamış ve yaşlı nüfusun artmasına sebep olmuştur. Değişen nüfus yapısı ve toplumda artan sağlık bilinci ile beraber, bireylerin hem hastalıkları önleyici, hem de hastalıkların tedavi edilmesine yardımcı olan sağlık hizmetlerine talebi ve ihtiyacı artmıştır. Özellikle COVID-19 salgını döneminde evden çıkmaması gereken hastaların ve yaşlıların evde tedavi görebilmesine yönelik çözümler geliştirilmeye çalışılmıştır. Bu talepler ve ihtiyaçlar doğrultusunda, Evde Sağlık Hizmetleri (ESH) sistemi ortaya çıkmıştır. ESH sisteminde hastalar ve hastaların evlerinde onlara çeşitli sağlık hizmetleri sağlaması gereken personeller mevcuttur ve bu bağlamda, sistem içindeki insan kaynakları planlaması önemli bir rol oynamaktadır. İnsan kaynakları planlaması kapsamında personellerin hastalara atanması, personellerin hastaları ne zaman ziyaret edeceğine dair çizelgeleme yapılması ve hasta ziyaretlerinde kullanılacak rotalamaların oluşturulması gerekmektedir. Bahsedilen adımlardan oluşan problem, Evde Sağlık Hizmetleri Problemi (ESHP) olarak adlandırılmaktadır. ESHP, NP-Zor karmaşıklıkta bir problem olduğundan dolayı, bütünleşik olarak makul sürede çözülmesi her zaman mümkün olmamaktadır. Bu tezin ana konusunu ise bakım sürekliliğini, hastaların zaman pencerelerini ve operatörlerin iş yükünü dikkate alan ESHP; ilk aşamada atama ve çizelgeme problemlerinin, ikinci aşamada ise rotalama probleminin ele alındığı bir çözüm yaklaşımı kullanılarak çözülmüştür. İki aşamalı yaklaşımdan elde edilen çözüm, rotalama aşamasında ortaya çıkabilecek olası rotalama sorunlarını gidermek veya yüksek kaliteli çözümler elde etmek için Değişken Komşuluk Arama metasezgiseli kullanan bir matsezgisel çerçeve içinde iyileştirilmiştir. Kullanılan matsezgisel çerçevede; çözümden elde edilen rotalar, geçmiş rotalama verilerinde bulunan hastaların coğrafi konumları kullanarak rota sürelerini tahmin eden veriye dayalı bir yöntem kullanılarak değerlendirilir. Bu bağlamda, ESHP'yi matsezgisel bir çözüm yöntemi kullanarak çözmek ve iki aşamalı yaklaşımla elde edilen çözümü iyileştirmek için veriye dayalı bir yöntem geliştirmek bu tezin ana konusudur.