Evlat edinme öncesi ve sonrası süreçte ailelerin yaşadıkları sorunların belirlenmesi: Nitel çalışma

Evlat edinme, durumu evlat edinmeye uygun çocuk/çocuklar ile evlat edinen kişi/eşler arasında hukuki olarak soy bağı ilişkisi kurulmasına denmektedir. Ülkemizde soy bağı ilişkisi mahkeme kararı ile kurulmaktadır. Ulusal evlat edinme sisteminde kişiler arası evlat edinme ve kurumdan evlat edinme olarak iki kavram ortaya çıkmaktadır. Burada kurum, ülkemizde korunmaya ihtiyacı olan çocukların aile yanında ya da kurumda desteklenmesinde yetkili olan kurum Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'dır. Evlat edinme kavramı, tarihsel gelişimi itibariyle farklı coğrafyalarda, toplumlarda ve ailelerde farklı amaçlara hizmet etmiştir. Bu amaçlar neticesinde; beşeri ve sosyal bilimler, sağlık ve hukuk perspektifinden farklı çalışma alanları meydana gelmiştir. Geçmişten günümüze biyolojik ailesiyle yaşaması uygun olmayan çocuklar evlat edinmek isteyen kişi/eşlerin yanlarına yerleştirilerek yıllar için farklı değer algıları ile yaşamlarını sürdürmüştür. Evlat edinilene karşı değişen algılar, çocuğun üstün yararı gözetilerek günümüzde varlığını sürdürmektedir. Evlat edinme müessesi, korunmaya ihtiyacı olan çocuklar, kişi/eşlerin çocuk sahibi olma/olamama durumlarında yaşadıkları sorunlar itibariyle aile ve çocuk refahı alanı ile doğrudan ilgilidir. Sosyal hizmet perspektifinden bu olguların değerlendirilmesi mesleğin uygulama alanlarına ve literatüre bütüncül bir bakış açısıyla katkı sağlayacağı öngörülmektedir. Nitel araştırma yönteminin kullanıldığı bu çalışmada; kurumdan evlat edinme işlemleri ele alınmış; evlat edinme öncesi dönem, evlat edinme süreci, evlat edinme sonrası dönemi konu alan 5 soruluk mülakat çerçevesinde yapılmış olup çalışmanın tartışma ve sonuç bölümünde bu başlıklar doğrusunda değerlendirme yapılmıştır. Araştırma soruları yapılan literatür taraması sonucu belirlenmiş olup aynı aileden anne ve babalar olmak üzere toplamda 16 görüşme yapılmıştır. Bu görüşmelerle; evlat edinme öncesinde çocuk sahibi olma konusunda denenen yöntemler ve sonuçları, karar verme süreçlerini etkileyen faktörler, evlat edinme sürecinde yaşanan zorluklar, kaygılar ve beklentiler, evlat edinme başvurusu sonrası kurum ile süreç, destek kaynakları, süreç boyunca yaşanılan sorunlar, çocuklu yaşamda ki değişimler, mahkeme süreçleri, çocukta gelişimsel ya da sağlık sorunlarının varlığı, süreçteki destek kaynakları, çocuğa evlat edinilme bilgisini verme gibi durumlara odaklanılmıştır.