Evlilik uyumuna bilişsel esnekliğin etkisi

Amaç: Aile hekimleri, toplumun sağlık ihtiyaçlarının karşılanmasında ilk başvuru noktası olduğu için koruyucu hekimlik ve biyopsikososyal yaklaşım kapsamında insanların hastalıklar dışında sosyal yönden de sorunlarıyla ilgilenmesi kaçınılmazdır. Çalışmamızda aile sağlığını yakından ilgilendiren evlilik uyumuna etki eden başta bilişsel esneklik becerisi olmak üzere farklı faktörlerin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Kesitsel, tanımlayıcı türde dizayn edilen bu çalışma 01 Nisan 2022 – 01 Haziran 2022 tarihleri arasındaki 2 aylık süre içerisinde yapılmıştır. Çalışmamıza Samsun Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde halen çalışmakta olan 332 evli personel katılmıştır. Veriler, Yenilenmiş Çift Uyum Ölçeği ve Bilişsel Esneklik Envanteri kullanılarak yüz yüze görüşme tekniğiyle, bizzat araştırmacılar tarafından doldurulmuştur. İstatistiksel analizler SPSS 19.0 for Windows kullanılarak yapılmıştır. Bulgular: Çalışmaya katılanların yaşları ortalaması 40,9±8,2 yıl olmak üzere katılanların 194'ü (%58,4) kadın, 138'i (%41,6) erkek idi. Çalışmada, katılımcıların Yenilenmiş Çift Uyum Ölçeği puanlarının ortalaması 53,5±9,1'dir. Bilişsel Esneklik Envanteri puanı ortalaması ise 76,1±10,9'dur. Çalışmamızın değişkenleri olan yaş, cinsiyet, evlilik süresi, çocuk sayısı ile YÇUÖ ve BEE arasında istatistiksel olarak anlamlı bulgu saptanmadı. Evlilik sayısı ile YÇUÖ arasında anlamlı bulguya ulaşılmazken, evlilik sayısı arttıkça BEE'nden alınan puanın düşmekte olduğu saptandı (p=0,005). Eğitim düzeyi ile YÇUÖ arasında anlamlı bulgu olmamasına rağmen eğitim düzeyi arttıkça BEE'nden alınan puanın arttığı saptandı (p=0,001). Bilişsel esneklik alt grupları olan alternatif üretme ve kendini kontrol etme becerisi ile eğitim düzeyine bakıldığında, kendini kontrol etme becerisiyle anlamlı ilişki saptanmazken, eğitim düzeyi arttıkça alternatif üretme becerisinin de arttığı saptandı (p=0,001). Meslek gruplarına göre bakıldığında YÇUÖ ile anlamlı bulgu saptanmazken, BEE'nden alınan en düşük puanın işçi-şoför-güvenlik meslek gruplarında olduğu saptandı. Erkeklerin evlilik uyumlarının yaş gruplarına göre 18-30 ve 51 ve üstü yaş gruplarının ayrı ayrı 31-40 ve 41-50 yaş gruplarına göre ve 1-5 ve 20 ve üzeri yıl evlilik süresine sahip erkeklerin diğer sürelerdeki evlilik yıllarına sahip gruplara göre YÇUÖ puanı ortalamalarının istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu saptandı (p=0,008). Kadın cinsiyette yaş grubu ve evlilik süresi ile YÇUÖ arasında anlamlı istatistiksel veri saptanmadı. YÇUÖ ve BEE puanı arasında pozitif yönde istatistiksel olarak anlamlı bir korelasyon saptandı (p=0,001). Buna göre YÇUÖ'den alınan puan arttıkça BEE'den alınan puanın da arttığı saptandı. Çalışmaya katılan tüm kişilerin bilişsel esneklik alt boyutları olan alternatif üretme becerisi ve kendini kontrol etme alt boyutlarının evlilik uyumu ile pozitif yönde anlamlı ilişkisi olduğu saptandı (p=0,001). Sonuç: Kişilerin bilişsel esneklik becerileri arttıkça evliliklerindeki uyum ve memnuniyetlerinin arttığı, bilişsel esnekliğin evlilik uyumunu pozitif yönde etkilediği tespit edilmiştir. Çalışmamız, evlilik uyumuna etki edebilecek bazı değişkenleri belirleyerek birinci basamak sağlık hizmetlerini yürüten ve koruyucu hekimlik görevini de üstlenen aile hekimlerine evli bireylerin uyum problemlerini çözmede yol gösterici olacaktır. Anahtar Kelimeler: Evlilik Uyumu, Bilişsel Esneklik, Aile Hekimliği