Evlilikle ilgili kalıp yargı ve yatkınlıkların evlilik uyumuna etkileri: Malatya örneği

Araştırmanın amacı, evlilik ile ilgili kalıp yargı ve yatkınlıkların evlilik uyumuna etkilerinin incelenmesi amaçlanmıştır. İnsanlar genellikle bir diğer kişi, grup veya toplumlar hakkında konuşurken, onlarla ilgili sahip olunan kalıp yargılardan yararlanma eğilimi göstermektedirler. Kalıp yargılar, bir grubun üyelerine yönelik sabit, aşırı basitleştirilmiş ve aşırı genelleştirilmiş, genellikle ön yargılı bir kanı, bir grubun tüm üyelerine atfedilen olumlu veya olumsuz özellikleri taşıyan zihinsel yapılardır. Kalıp yargılar farklı unsurlardan etkilenilerek toplum tarafından oluşturulmakta, toplumun o anki düşünce yapısı ile şekillenerek ileriki dönemlerde de devamlılığını korumaktadır. Bireylerin kalıp yargıları uygulama yatkınlıklarını ve kalıp yargıların kendisini değiştirerek yeniden şekillendirebilecek birçok faktör bulunurken, bu faktörlerden en öne çıkanları sağduyu ve kanaat kavramlarıdır. Sağduyu doğruyu ve yanlışı birbirinden ayırt ederek davranışları oluşturmayı ifade ederken; kanaat, toplumsal değişimle birlikte mevcut durum konusunda oluşan kamuoyunu ifade etmektedir. Sağduyu, bireyin olması gerektiği gibi davranmasını sağlarken, kanaat, kalıp yargılardan ziyade mevcut durumda kamuoyu beklentilerini karşılayacak şekilde davranışların ortaya konmasını sağlamaktadır. Dolayısıyla bu iki kavram kalıp yargıların, katı halini yumuşatıcı bir özellik göstermektedir. Toplumsal yaşam içerisinde her alanda ortaya çıkan kalıp yargıların sıklıkla görüldüğü sosyal ilişkilerden biri de evlilik kurumudur. Bunun yanında modernleşmenin beraberinde getirdiği sağduyu bilgisi ve toplumda oluşan Kanaatlere bağlı olarak yaşanan toplumsal değişim, evliliğin yaşanmasında ve algılanışında da farklılık ve değişmelerin olmasına neden olmaktadır. Bu bağlamda evliliğe yönelik kalıp yargıların toplum içerisinde algılanışının şekillenmesinde eğitim, sosyo-ekonomik düzey, üzerinde yaşanılan coğrafya ve sahip olunan kültür etkili olmaktadır. Bu nedenle ortaya çıkan kalıp yargıların insanlar üzerinde nasıl etki bıraktığını ve modernleşmenin etkisiyle yaşananların evli çiftlerin hayatına yansımasının etkileri ele alınması toplumun evlilik kurumuna bakışını ve evliliğe ilişkin kalıp yargıları ortaya koymak toplumsal düzenin seyri hakkında bilgiler açısından önemlidir. Araştırma sonucunda eşlerin verdikleri cevaplarda evlilikle ilgili kalıp yargıların izlerinin bulunduğu ve eşler arasında evlilik uyumunun bulunduğu belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Benlik, Beklenti, Evlilik, Kalıp Yargı