Evre 3-4 kronik böbrek hastalığı ve hipertansiyon tanılı hastalarda dipper ve nondipper kan basıncı paterninin klinik ve laboratuvar verileri üzerine etkisinin değerlendirilmesi

Amaç: Kronik böbrek hastalığı (KBH) ve hipertansiyon (HT) tanılı hastalarda 24 saat ambulatuvar kan basıncı ölçümü ile dipper ve nondipper kan basıncı paterni mevcut hasta grupları arasında ki klinik ve laboratuvar verilerin karşılaştırılması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya, 2020-2025 yılları arasında, Karadeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Polikliniklerinde değerlendirilen evre 3-4 KBH ve HT tanısı alan çalışmaya dahil edilme kriterlerini karşılayan 213 hasta alınmıştır. Çalışmaya dahil edilen hastalar 24 saat ambulatuvar kan basıncı ölçümü (AKBÖ) ile nondipper hipertansiyon (NDHT) ve dipper hipertansiyon (DHT) gruplarına ayrılarak yaş, cinsiyet, boy, vücut ağırlığı, beden kitle indeksi, laboratuvar parametreler, ek hastalıklar ve kullanılan antihipertansif ilaçlar ile ilgili verileri değerlendirilmiştir. Çalışma tek merkezli ve retrospektif dosya taraması ile gerçekleştirilmiştir. Bulgular: Çalışmamızdaki hastalarda %70,4'ünde (n=150) nondipper hipertansiyon(NDHT) , %29.6'sında (n=63) ise dipper hipertansiyon (DHT) tespit edildi. NDHT hastalarının %64,7'si (n=97) DHT hastalarının ise %69,8'i (n=44) erkekti ve aralarında istatistiksel olarak anlamlı fark yoktu (p:0,569). NDHT hastalarının yaş ortalaması 64,4±14 yıl iken DHT hastalarının 59,6±14,3 yıldı ve DHT hastalarının yaşı NDHT hastalarına göre istatistiksel olarak anlamlı şekilde düşüktü (p:0,024). NDHT hastalarının vücut kitle indeksi (VKİ) ortalaması 28,4±4,8 iken DHT hastalarının 29,1±5,8 idi ve aralarında istatistiksel olarak anlamlı fark yoktu (p:0,330). NDHT hastalar ile DHT hastalar arasında diyabetes mellitus (DM), koroner arter hastalığı (KAH), hiperlipidemi sıklığı açısından istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptanmamış iken serebrovasküler olay (SVO) sıklığı açısından Nondipper HT hastalarında istatistiksel olarak anlamlı şekilde daha yüksekti (p:0,012). Komorbid hastalıklar evre 3 ve evre 4 KBH grupları arasında da karşılaştırıldı ve evre 4 KBH hastalarında konjestif kalp yetmezliği (KKY) sıklığı istatistiksel olarak anlamlı şekilde daha yüksekti (p:0,022). Hastalar hipertansif retinopati (HTRP) sıklığı açısından değerlendirildiğinde ise NDHT ve DHT gruplar arasında anlamlı bir farklılık saptanamamıştır. Kullanılan antihipertansif ilaç grupları açısından değerlendirildiğinde NDHT ve DHT gruplar arasında anlamlı bir fark saptanamamasına rağmen evre 4 KBH hastalarında evre 3 KBH hastalarına göre beta blokör kullanımı sıklığı istatistiksel olarak anlamlı şekilde yüksekti (p:0,037). NDHT ve DHT gruplar laboratuvar parametreler açısından incelendiğinde hemoglobin, tahmini glomerüler filrasyon hızı (eGFR) ve 24 saatlik idrarda kreatinin klirensi (CrCL) ortalaması NDHT hastalarında istatistiksel olarak anlamlı şekilde düşüktü (p:0,005>). NDHT hastalarının %40'ı (n=60) DHT hastalarının %19'u (n=12) evre 4 KBH idi ve NDHT hastalarında evre 4 KBH sıklığı istatistiksel olarak anlamlı şekilde yüksekti (p:0,005>). Kreatinin ve parathormon (PTH) ortalamaları ise NDHT hastalarında istatistiksel olarak anlamlı şekilde yüksekti (p:0,005>). Lipit profili, potasyum, sodyum, fosfor, kalsiyum, albümin değerleri açısından anlamlı bir farklılık saptanamadı. Hastaların 24 saatlik idrar tetkikleri incelendiğinde NDHT grupta istatistiksel olarak anlamlı şekilde daha düşük seviyede sodyum atılımı tespit edildi. Albuminüri ve proteinüri düzeylerinde ise anlamlı bir fark tespit edilemedi. Sonuç: Çalışmamız nondipper kan basıncı paterninin KBH progresyonunda ve komorbid hastalıkların gelişiminde risk faktörü olabileceğini ortaya koymaktadır. Özellikle 24 saatlik ambulatuvar kan basıncı ölçümünün maliyet etkin, kolay erişilebilir ve hızlı sonuç veren bir tanısal araç olarak önemi gösterilmiştir. Nondipper kan basıncı paterninin erken tanısı ile son dönem böbrek hastalığına ilerlemenin önlenebileceği, ayrıca komorbid hastalık ve hedef organ hasarının da azaltılabileceği düşünülmüştür. Anahtar Kelimeler: Nondipper, Dipper, Kronik böbrek hastalığı, Hipertansiyon, 24 saat ambulatuvar kan basıncı ölçümü