Kayıp yaşayan bireylerde aleksitimi düzeyinin yas deneyimi üzerindeki yordayıcı rolünün incelenmesi

Bu araştırma kapsamında kişilerin bir yakınını kaybettikten sonra deneyimledikleri yas süreci ve tepkileri ile aleksitimi düzeyinin arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu ilişki incelenirken aleksitiminin yas tepkileri üzerindeki yordayıcı rolü dikkate alınmıştır. Araştırmaya katılım sağlayan toplam 106 katılımcının yaşları 18-60 arasındadır. Bu katılımcılar en az 6 ay en fazla 1 yıl önce bir yakınını ölüm sebebiyle kaybetmişlerdir. Çalışmaya katılmayı kabul eden kişilere sırasıyla Bilgilendirilmiş Onam Formu ve Demografik Bilgi Formu verilmiştir. Sonrasında ise 20 maddelik Toronto Aleksitimi Ölçeği (TAÖ-20) ve Hogan Yas Tepkileri Tarama Listesi (HYTL) uygulanmıştır. Toplanan veriler basit doğrusal regresyon ve aşamalı çoklu regresyon istatistiksel analizlerden geçirilmiştir. HYTL ölçeğinin beş negatif yas tepkisi ve bir pozitif yas tepkisi olacak şekilde toplamda 6 alt ölçeği bulunmaktadır. Negatif yas tepkilerini içeren beş alt ölçek Misery Scale başlığı altında toplanmış ve belli analizlere bu şekilde dahil edilmiştir. Yapılan analizler sonucunda aleksitimi düzeyinin negatif yas tepkilerini anlamlı bir şekilde pozitif yönde yordadığı, pozitif yas tepkilerini yani kişisel gelişimi ise negatif yönde anlamlı bir şekilde yordadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bunlara ek olarak aleksitiminin "duyguları tanımda güçlük" alt boyutunun negatif yas tepkileri ile, "dışa vuruk düşünme" alt boyutunun ise pozitif yas tepkileri ile en çok ilişkili olduğu sonucu elde edilmiştir. Elde edilen sonuçlar var olan literatür ile birlikte yorumlanmış ve bu çalışmanın güçlü yönleri, kısıtlılıkları ve gelecek çalışmalara olan yönlendirmesi ve katkıları tartışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Aleksitimi, yas, yas tepkileri, duygular, kişisel gelişim