Otizm spektrum bozukluğundaki sosyal kaygının bilişsel ve duygusal empati ile ilişkisinin incelenmesi

Bu araştırmanın temel amacı Otizm Spectrum Bozukluğu (OSB) olan çocuk ve ergenlerdeki sosyal kaygının bilişsel ve duygusal empati ile ilişkisini incelemektir. Bu amaçla, özel eğitim merkezleri ve devlet okullarından 38 OSB tanısı almış çocuk ve ergen ile yaş ve cinsiyetleri eşleşen 38 kontrol çocuk ve ergen katılımcı ve onların ailelerine ulaşılmıştır. Katılımcılara Gözler Testi, Temel Empati Ölçeği, Empati ve Sistematizasyon Ölçeği, Revize Edilmiş Çocuk Kaygı Ölçeği uygulanmıştır. Bu çalışmada, değişkenli korelasyon ve kısmi korelasyon analizleri kullanılmıştır ve bunun sonucunda OSB grubundaki çocuk ve ergenlerde, duygusal empati arttıkça, kaygı ve sosyal kaygı düzeyinin arttığı bulunmuştur. Kontrol grubundaki çocuk ve ergenlerde ise, bilişsel empati arttıkça kaygı ve sosyal kaygı düzeylerinin azaldığı yaş ve cinsiyetin etkisi olmadan gösterilmiştir ve ayrıca duygusal empati ile çocuk ve ergenlerin yaşı arasında negatif yönlü bir ilişki olduğu bulunmuştur. Doğrusal regresyon analizleri sonucunda, OSB'li grup için, duygusal empatinin hem kaygı düzeyini hem sosyal kaygı düzeyini pozitif yönlü ve anlamlı derecede yordadığı gösterilmiş ve kaygı düzeyinin duygusal empati ve sosyal kaygı arasındaki ilişkide aracı faktör olduğu bulunmuştur. Kontrol grubu için ise bilişsel empatinin katılımcıların kaygı ve sosyal kaygı düzeyini negatif yönlü ve anlamlı derecede yordadığı belirtilmiştir. Ebeveyn cevaplarına göre ise OSB'li grubunda empati, sosyal kaygı ve kaygı arasında anlamlı bir ilişki bulunamamışken kontrol grubunda empati ile kaygı arasında negatif yönlü ve anlamlı bir ilişki bulunmuştur. T-test analizleri sonucunda, OSB'li grubun bilişsel empati ve Gözler Testi sonuçları kontrol grubunun sonuçlarından düşük olduğu gösterilirken, duygusal empati, kaygı düzeyi ve sosyal kaygı düzeyinde anlamlı bir fark bulunamamıştır. Öz bildirim ve ebeveyn bildirim sonuçları karşılaştırıldığında, kaygı ve sosyal kaygı düzeylerinde anlamlı bir fark olduğu belirtilmiştir. Kaygı ve sosyal kaygı düzeylerinin öz bildirim sonuçlarında daha yüksek olduğu gösterilmiştir. Çalışmanın bulguları, literatüre katkıları ve eksiklikleri tartışılmıştır.