Güdülenme türleri, üstbilişsel farkındalık ve İngilizce yabancı dil dinleme yeterliliği arasındaki ilişki üzerine bir çalışma

Dinleme becerisi hem günlük yaşamda hem de dil edinim sürecinde önemli bir yere sahip olmasına rağmen öğretmenler ve araştırmacılar tarafından genellikle göz ardı edilmektedir. Genellikle dilbilgisini veya diğer dil becerilerini öğretmek için kullanılan bir araç olarak algılanmaktadır. Bu algıdan dolayı yabancı dil öğrencileri dinleme sürecini nasıl kontrol edeceklerine dair yeterli yardımı alamamaktadır. Bu yüzden dinleme becerisi üzerine çalışmak ve onunla ilgili daha çok bilgi sahibi olmak oldukça önemlidir. Bu çalışma yabancı dil olarak İngilizce öğrenen öğrencilerin güdülenme türleri, üstbilişsel farkındalıkları ve dinleme yeterlikleri arasındaki ilişkiyi incelemektedir. Ayrıca bu çalışma cinsiyet ve sınıf gibi değişkenlerin öğrencilerin güdülenme türlerini, üstbilişsel farkındalıklarını ve dinleme yeterliklerini etkileyip etkilemediğini araştırmaktadır. Çalışmanın katılımcılarını Dokuz Eylül Üniversitesi İngiliz Dili Eğitimi bölümünden 240 öğrenci oluşturmaktadır. Katılımcılara iki ölçek ve bir dinleme yeterlik testi uygulanmıştır: Metacognitive Awareness Listening Questionnaire (MALQ) (Vandergrift, Goh, Mareschal ve Tafaghodtari, 2006), Language Learning Orientations Scale (LLOS) (Noels, Pelletier, Clément ve Vallerand, 2000) ve TOEFL'ın dinleme bölümü. İlk olarak dinleme testi uygulanmış hemen sonrasında öğrencilerden ölçekleri tamamlamaları istenmiştir. Analizler, öğrencilerin üst bilişsel farkındalık puanlarıyla dinleme performansları arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki olduğunu göstermiştir. Ayrıca sonuçlar dinleme performansı ile güdülenmenin daha özerk formları (içsel güdülenme ve türleri) arasında olumlu bir ilişki olduğunu gösterirken dinleme performansı ile güdülenmenin daha az özerk formları (amotivasyon, dışsal düzenleme ve dışa yansıtılmış düzenleme) arasında olumsuz bir ilişki olduğunu göstermiştir. Bunun dışında çalışma, ilişki beklendiği kadar kuvvetli olmasa da içsel güdülenen bireylerin, güdülenmeyen veya dışsal güdülenen bireylere oranla daha fazla problem çözme, dikkatini verme, planlama ve değerlendirme stratejilerini kullanmakta olduğunu göstermiştir. Anahtar Kelimeler: Dinleme, üstbilişsel farkındalık, üstbilişsel stratejiler, güdülenme türleri, öz yeterlik teorisi.