Uzaktan çalışma biçimine adaptasyonu etkileyen faktörler: Türkiye'deki banka sektörü üzerine bir inceleme

Bu araştırmanın temelini, özellikle Covid-19 pandemisinin etkisiyle geleneksel çalışma düzeninden uzaktan çalışmaya kitlesel geçiş sürecinde Türkiye'de bankacılık sektöründeki beyaz yakalı çalışanların adaptasyonunu etkileyen faktörler oluşturmaktadır. Bu çalışmanın kavramsal ve teorik yaklaşımı, Blauner'ın yabancılaşma kavramına, feminist teoriye ve sembolik etkileşimciliğe dayanmaktadır. Bu teoriler ışığında, Covid-19 pandemisi bağlamında uzaktan çalışma olgusunun Türkiye'de bankacılık sektöründeki beyaz yakalı çalışanların gözünden anlaşılması amaçlanmıştır. Veri toplama süreci, açıklayıcı sıralı karma yöntem araştırma tasarımına dayanmaktadır. Buna göre süreç, Türk bankalarında uzaktan çalışan 152 beyaz yakalı çalışanın katıldığı nicel veri toplama ile başlamış ve ardından 11 katılımcının yer aldığı nitel veri toplama ile devam etmiştir. 152 katılımcının 91'i kadın ve 61'i erkektir. Nitel veri toplama sürecindeki 11 katılımcının ise sekizi kadın ve üçü erkektir. Araştırmanın bulguları, karşılaşılan zorluklara rağmen katılımcıların genel olarak uzaktan çalışmayı tatmin edici ve avantajlı bulduğunu ve dezavantajlarına yönelik baş etme mekanizmaları ve stratejiler geliştirmeye çalıştıklarını göstermiştir. Adaptasyon sürecinde hane dinamikleri, iş üzerindeki özerklik kaybı ve iş arkadaşları ve yöneticiler ile iletişim örüntüleri etkili faktörler olarak belirlenmiştir. Fiziksel sağlıktaki, beslenme alışkanlıklarındaki ve uyku düzenindeki değişiklikler ile stresle başa çıkmada zorluk yaşamanın da adaptasyonu etkileyen faktörler arasında yer aldığı tespit edilmiştir. Katılımcılar, işe gidip gelme süresinden kazanılan zamanı, çalışma alanını düzenlemede esnekliği ve aileye ayrılan zamanın artmasını başlıca avantajlar olarak belirtmiştir. İş ve yaşam arasındaki sınırların bulanıklaşması, dikkat dağınıklığı, sağlık sorunları ve düzensiz çalışma saatleri ise zorluklar arasında yer almıştır. Değişen sosyal düzen ve iş dinamikleriyle gelecekte uzaktan çalışmanın yaygınlaşacağı öngörülmektedir. Uzaktan çalışmaya adaptasyonu etkileyen faktörlerin anlaşılması ve bu faktörlere yönelik mekanizmaların geliştirilmesi önem arz etmektedir. Anahtar kelimeler: uzaktan çalışma, Covid-19 pandemisi, toplumsal cinsiyet, yabancılaşma, iş-yaşam dengesi