Kırşehir ilinde üretilen inek sütlerinin bileşim özelliklerini ve somatik hücre sayısını etkileyen faktörler

Bu araştırmanın amacı dört farklı farklı lokasyonda ve örnek alma mevsiminde (sonbahar, kış, ilkbahar ve yaz) inek tank sütünün somatik hücre sayısı (SHS) ve kimyasal kompozisyonu ile bu parametereler üzerine bazı çevre faktörlerinin etkilerini belirlemektir. Toplam 428 tank sütü örneği Kırşehir ili sınırları içerisinde bulunan süt sığırı işletmelerinden Ocak-Ekim 2016 tarihleri arasında dört kez toplanmıştır. Ortalama logSHS, genel ortalama SHS, yağ oranı, yağsız kuru madde (YKM), protein oranı, laktoz ve pH değerleri sırasıyla 5.53, 624224 hücre/ml, %3.68, %8.90, %3.27, %4.84, 6.63 olarak belirlenmiştir. İşletme ölçeğinin etkilerini değerlendirmek için, toplam süt üretimi işletmelerdeki tank sütü üretimi ile ilgili olarak üç grupta sınıflandırılmıştır (küçük: <20 kg/gün; orta: 20-40 kg/gün ve büyük: >40 kg/gün). Bununla birlikte, ortalama SHS değerleri düşük (<200x103 hücre/ml), orta (200-500x103 hücre/ml) ve yüksek (>500x103 hücre/ml) olmak üzere üç gruba ayrılmıştır. Gerçek SHS, log10 tabanına göre transforme edilmiştir. Sonuçlar örnek alma mevsiminin yağ oranı (P<0.05), logSHS, SNF, protein, laktoz ve pH'ı istatistiki olarak etkilediğini göstermiştir (P<0.01). Yağ oranı üzerine lokasyonun etkisi istatistiki olarak önemliyken (P<0.01), lokasyonun SHS ve diğer süt bileşenleri üzerine etkisi ise önemsizdir. En yüksek yağ oranı küçük ölçekli (P<0.01) işletmelerde ve en düşük pH büyük ölçekli işletmelerde belirlenirken, SHS en yüksek büyük ölçekli işletmelerde belirlenmiştir. Tüm tank sütü kompozisyonu içerisinde, SHS yalnızca yağ oranını etkilemiş (P<0.05) ve en düşük yağ oranı yüksek SHS (>500x103 hücre/ml) içeren tank sütlerinde tespit edilmiştir. Sonuç olarak, sığırcılık işletmelerinden kaliteli ve nitelikli süt elde edilmesinde etkili çevre faktörlerinin dikkate alınmasının bir zorunluluk olduğu sonucuna varılmıştır. Anahtar Kelimeler : Süt sığırcılığı, somatik hücre sayısı, süt bileşimi, inek sütü