Farklı habitatlarda yaşayan değişik trofik statüdeki balıkların mide içeriklerindeki mikroplastik varlığının araştırılması

Hızlı sanayileşme ve plastik ürünlerin aşırı tüketimi tonlarca plastik atığın çevrede birikmesine neden olmuştur. Mikroplastiklerin neden olduğu kirlilik, ekosistemler için gelişmekte olan çevresel bir tehdittir ve insanlık için endişe kaynağıdır. Türkiye tatlı su biyotasında mikroplastik (MP; 5 mm'den küçük parçacıklar) oluşumuna ilişkin bilgiler halihazırda eksiktir. Bu tez çalışmasında, farklı habitatlarda Manyas Gölü, Uluabat Gölü, Gala Gölü, Gökgöl Gölü, Alaçatı Barajı, Beydağ Barajı, Tahtalı Barajı ve Karaidemir Barajında yaşayan yedi tatlı su balığı türünün (Cyprinus carpio, Carassius gibelio, Alburnus spp., Scardinius erythrophthalmus, Vimba vimba, Neogobius fluviatilis ve Perca fluviatilis) sindirim kanallarındaki mikroplastik kontaminasyonu incelenmiştir. Tür teşhisi ve metrik ölçümlerden sonra her bir balık örneğinin sindirim kanalı içerikleri 30 ml %35'lik hidrojen peroksit (H2O2) ile işlenmiş ve membran filtre ile süzülmüştür. Süzülen örnekler stereo mikroskop ile saptanan mikroplastik tipine ve rengine göre kayıt altına alınmıştır. Fourier dönüşümlü kızılötesi spektrometresi (FTIR) ile seçilen mikroplastik örneklerinin polimer doğrulaması yapılmıştır. FTIR sonuçları klorlanmış polietilen, polistiren ve neopren ile eşleşmiştir. Elde edilen sonuçlarda yedi balığın (n=406) 292'sinin (%72) sindirim kanalından 610 mikroplastik partikül ekstrakte edilmiştir. Balıkların sindirim sisteminde sadece lif tipi (0,10-4,85 mm, genellikle mavi renkli) mikroplastiklerin bulunduğu belirlenmiştir. Ortalama MP uzunluk boyutu C. carpio türünde 1,40±0,90 mm, C. gibelio türünde 1,32±0,88 mm, Alburnus spp. 1,23±0,90 mm, S. erythrophthalmus türünde 0,94±0,79 mm, V. vimba türünde 1,11±0,69 mm, P. fluviatilis türünde 1,34±0,89 mm ve N. fluviatilis türünde 1,25±0,97 mm olarak ölçülmüştür. İncelenen balıklar arasında en fazla fiber mikroplastik miktarı Perca fluviatilis türünde tespit edilmiştir. Habitat ve beslenme özelliklerine göre en yüksek mikroplastik miktarı Uluabat Gölü bentopelajik ve invertivor grup balıklarında kaydedilmiştir (2018 örneklemesi). Bu sonuçların, iç sularda mikroplastiklerle ilgili gelecekteki çalışmalara kaynaklık etmesi beklenmektedir.