Farklı mürdümük (Lathyrus sativus L.) genotiplerinin silaj verimi ve kalitesi

Bu tezde; farklı mürdümük (Lathyrus sativus L.) genotiplerinin (Gap Mavisi, İptaş, Karadağ, 1603, 2006, 2401, 4301, 4403, 5001, 6408, 6410 ve S3) silaj verimi ve kalitesinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Deneme 2022 ve 2023 yıllarında Bilecik ekolojik koşullarında kurulmuştur. Çalışma tesadüf blokları deneme desenine göre 3 tekrarlı olarak yürütülmüş olup, bitkiler tam çiçeklenme döneminde hasat edilmiştir. Hasat edilen bitkiler 2 cm büyüklüğünde parçalanmış ve vakumlu poşetlere sıkıştırılarak, 25±2 °C'de 45 gün fermantasyona bırakılmıştır. Çalışmada silaj verimi, pH, kuru madde oranı, Flieg puanı, laktik asit, asetik asit, bütirik asit, sitrik asit, suksinik asit, ham protein oranı (HPO), asit deterjanda çözünmeyen lif (ADF), nötr deterjanda çözünmeyen lif (NDF), potasyum (K), fosfor (P), kalsiyum (Ca), magnezyum (Mg), kondanse tanen (KT), toplam flavonoid (TFL), toplam fenolik (TFN), radikal kovucu aktivite (DPPH), toplam alkaloit (TA) ve ODAP (N-oxalyl-L-alpha,beta-diaminopropionic acid) içerikleri belirlenmiştir. Genotiplerin silaj verimi 0.90-1.36 t/da arasında değişmiştir. En yüksek Flieg puanı 85.88 ile 5001 populasyonunda tespit edilmiştir. Silajların HPO, ADF ve NDF oranları sırasıyla %19.35-23.06, %29-19-32.28 ve %36.72-43.81 arasında olmuştur. En yüksek laktik asit %2.63 ile 5001 populasyonunda tespit edilmiştir. Tüm silajların besin içerikleri hayvanların ihtiyaçlarını karşılayacak düzeyde olmuştur. En düşük ODAP içeriği 5001 (0.95 mg/g) ve 6408 (0.90 mg/g) populasyonlarında belirlenmiştir. Silajların TFL, TFN, DPPH, KT ve TA içerikleri sırasıyla 18.53-23.43 mg QE/g, 78.86-122.40 mg GA/g, %21.59-56.80, %0.85-1.74 ve 1.09-2.01 g 100/g arasında olmuştur. Sonuç olarak genotipler arasında silaj verimi bakımından farklılık olmamış, kalite özellikleri bakımından ise bazı genotip/genotipler ön plana çıkmıştır. Buna göre; silaj kalitesi baz alındığında 5001 populasyonu diğer genotiplerden daha üstün performans sergilemiştir. Bu durum ayrıca söz konusu populasyonun bölge için ümitvar olduğunu gösterirken, ileride yapılacak ıslah çalışmalarında materyal olarak değerlendirilmesi açısından da önem arz etmektedir.