Farklı organik atıklardan elde edilen aktif karbonlar kullanılarak farmasötik bileşiklerin giderimi

Tez çalışmasında, iki ayrı farmasötik olan Amoksisilin (AMOK) ve Diklofenağın (DKF) farklı organik atıklardan üretilen aktif karbonlar ile arıtımı üzerine bir araştırma yapılmıştır. Aktif karbonun adsorbent olarak kullanılmasının yanı sıra Fe2+ ile modifiye edilerek peroksimonosülfat (PMS) oksidan varlığında katalizör olarak etkinliği de incelenmiştir. Aktif karbon üretimi için hammadde olarak organik atıklardan ceviz (Juglans regia L.), antep fıstığı (Pistacia vera) ve çam fıstığı (Pinus pinea) kabukları kullanılmıştır. Aktif karbonlar iki yöntemle üretilmiştir. İlk yöntemde aktif karbonlar seçilen organik atıkların NaOH varlığında karbonizasyon işlemine tabi tutulmasıyla üretilmiştir (AK-C, AK-AF, AK-ÇF). İkinci yöntemde ise en etkili arıtımı sağlayan aktif karbon türü seçilerek (AK-C) Fe2+ ile modifiye edilmiş ve oksidasyon işlemlerinde katalizör olarak kullanılmıştır (FeAK-C). Aktif karbonların morfolojik yapısı SEM analizi ile belirlenmiştir. Klasik adsorpsiyon deneylerinde aktif karbonlar ile AMOK ve DKF gideriminde, adsorban dozajı, başlangıç pH değerleri, başlangıç çözelti konsantrasyonu, sıcaklık, temas süresi gibi çeşitli parametrelerin etkileri incelenmiştir. Oksidasyon deneylerinde ise başlangıç pH değeri, PMS konsantrasyonu ve katalizör dozajı parametrelerine bakılmıştır. AMOK ve DKF gideriminde en etkili adsorbent olarak AK-C seçilerek oksidasyon prosesinde katalizör olarak kullanılmıştır. Sonuçlar karşılaştırıldığında Fe2+ ile modifiye edilmiş aktif karbonla adsorpsiyona (Fe-AK-C) kıyasla aktif karbon katalizörlüğünde oksidasyon işleminin farmasötik gideriminde daha etkili bir yöntem olduğu tespit edilmiştir. AMOK için uygulanan kinetik çalışmalarda, AK-C'nin Yalancı İkinci Derece Modele, AK-AF ve AK-ÇF'nin Yalancı Birinci Derece Modele uyum sağladıkları, DKF için ise AK-C ve AK-AF'nin Yalancı İkinci Derece Kinetik Modele daha yakın oldukları görülmüştür. İzoterm sonuçları; AMOK adsorpsiyonu için AK-C ile AK-ÇF Khan izotermine, AK-AF ise Toths izotermine uyum sağladığını gösterirken, DKF adsorpsiyonu için AK-C'nin Sips izoterminde, AK-AF'nin ise Toths izoterminde en yüksek regresyon değerine ulaştığını göstermiştir. Sonuç olarak, hazırlanan aktif karbonların (AK-C, AK-AF, AK-ÇF), literatürde bulunan çeşitli adsorbanlarla karşılaştırıldığında bu tez kapsamında üretilen aktif karbonların AMOK ve DKF içeren atıksuların arıtımında daha verimli olduğu ve oksidasyon proseslerinde etkili bir katalizör olarak tercih edilebileceği görülmüştür.