Farklı tuzluluk ve sulama seviyelerinin bazı kinoa (Chenopodium quinoa Willd.) genotiplerinde kök ve sürgün gelişmesine etkileri

Kinoa (Chenopodium quinoa Willd.) tuzluluk ve kuraklık gibi olumsuz çevre şartlarına dayanıklı bir bitkidir. Ancak bu dayanıklılık genotiplere bağlı olarak değişmektedir. Bu nedenle farklı genotiplerin tuzluluğa ve kuraklığa dayanıklılığının belirlenmesinde fayda vardır. Bu araştırma farklı kinoa genotiplerinin sürgün ve kök büyümesi üzerine değişik tuzluluk ve sulama seviyelerinin etkisini belirlemek amacıyla planlanmıştır. Araştırma Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi laboratuvar ve seralarında 3 ayrı deneme olarak yürütülmüştür. Denemelerde farklı orijinlere sahip 4 popülasyon ve 11 çeşit kullanılmıştır. Çimlendirme testinde 6 farklı tuz konsantrasyonu (0, 100, 200, 300, 400 ve 500 mM NaCl) kullanılarak çimlenme oranı, çimlenme süresi ve hassaslık indeksi belirlenmiştir. Fide döneminde tuzluluğun (0, 100, 200, 300, 400 ve 500 mM NaCl) ve kuraklığın (tarla kapasitesinde sulama, tarla kapasitesinin %50, 25, 10 ve 5'i oranında sulama) etkilerini belirlemek amacıyla yapılan çalışmalarda ise sürgün ve kök uzunluğu, sürgün ve kök kuru ağırlıkları, kök/sürgün oranları ve dayanıklılık tolerans değerleri belirlenmiştir. Araştırmalar tesadüf parselleri deneme desenine göre üç tekrarlamalı olarak yürütülmüştür. Kinoada çimlenme oranı, çimlenme süresi ve çimlenme hassaslık indeksi tuzluluk seviyeleri ve genotiplere göre değişiklik göstermiştir. Tuz konsatrasyonu arttıkça çimlenme oranı azalmış, çimlenme süresi uzamıştır. Artan tuz konsantrasyonu sürgün ve kök uzunluğu ile kuru ağırlıklarını düşürmüştür. Titicaca ve French Vanilla çeşitleri tuz tolerans yüzdesi en yüksek olan çeşitler olarak bulunmuşlardır. Sulama seviyesi azaldıkça sürgün ve kök uzunlukları ile kuru ağırlıkları ve kurağa tolerans yüzdeleri düşmüştür. Kök/sürgün oranı ise tarla kapasitesinin %50'si seviyesindeki sulamada daha yüksek bulunmuştur. Q-52 kuraklık tolerans yüzdesi en yüksek olan çeşit olarak belirlenmiştir.