Farklı Viburnum L. türlerinin meyveleri ve çekirdek yağlarının fizikokimyasal karakterizasyonu

Bu araştırmada, Türkiye' de farklı lokasyonlardan toplanan farklı Viburnum L. türlerinin çekirdek yağlarının fizikokimyasal karakterizasyonlarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Viburnum L. türlerinin meyvelerinin nem, kül, diyet lif, protein içerikleri sırasıyla % 7,08-9,47; % 2,07-5,73; 33,74,-65,51 g/100g; %1,86-4,39 olarak belirlenmiştir. Viburnum L. türlerinin çekirdekleri incelendiğinde ise, çekirdek boyu 4,64-7,67 mm, çekirdek eni 3,71-7,14 mm, bin tane ağırlığı 24,22-38,74 g, meyve eti ağırlığı/ çekirdek ağırlığı 1,60-6,89, nem oranı % 6,25-7,71, kül oranı %1,47-3,03, diyet lif miktarı 55,95-78,02 g/100g, protein oranı % 7,59-11,21, ham yağ oranı % 7,76-18,83, HCN miktarı 0,95-3,63 mg/kg, toplam fenolik içeriği 4,11-21,76 mgGAE/g aralığında belirlenmiştir. Viburnum L. türlerinin çekirdeklerinin tümünde 35 mineral içerisinde en fazla bulunan mineral K (5381,10-15697,00 ppm) olarak belirlenmiştir. 53 fenolik bileşen kompozisyonu incelendiğinde ise Viburnum opulus L. türünün çekirdeklerinde majör bileşen epikateşin (33,085-41,776 mg/g- ekstrakt), diğer tüm türlerin çekirdeklerinde ise majör bileşen kinik asit (28,048-82,206 mg/g-ekstrakt) olarak belirlenmiştir. Viburnum L. türlerinin çekirdeklerinden elde edilen yağların özgül ağırlığı 0,92-0,93 g/cm3, kırılma indisi 1 475,5-1 478,2 nD, kırmızı renk değeri 2,80-11,80 inç, sarı renk değeri 2,40-70,00 inç, viskozite değeri 63,87-76,47 mPa, dumanlanma noktası 182,14-188,15 oC, serbest yağ asitliği % 0,46-2,24, peroksit sayısı 10,12-19,25 meq O2/kg, iyot sayısı 117,15-136,42, sabunlaşma sayısı 176,80-282,30 mgKOH/g, sabunlaşmayan madde miktarı % 0,76-2,33, toplam fenolik içeriği 1,77-5,82 mgGAE/g, antioksidan aktivitesi 0,14-0,43 mgTE/g, -tokoferol 166,64-368,00 mg/kg aralığında belirlenmiştir. Viburnum L. türlerinin çekirdek yağlarının tümünde 35 mineral içerisinde P (66,64-489,26 ppm) başlıca mineral madde, 13 yağ asidi içerisinde oleik asit Viburnum opulus L. (% 55,73-57,46) ve Viburnum orientale Pallas (% 57,92-57,98) türlerindeki başlıca yağ asidi, linoleik asit Viburnum lantana L. (% 51,51-55,41) ve Viburnum tinus L. (% 55,17-56,79) türlerindeki başlıca yağ asidi, 9 sterol içerisinde beta-sitosterol (% 47,05-86,67) başlıca sterol olarak belirlenmiştir. Viburnum L. türlerinin çekirdek yağlarında iki patojen bakteri üzerine (E. coli, E. coli ATCC 35218) antibakteriyel aktivite tespit edilmezken, üç patojen küf üzerine yapılan analiz sonucunda (Aspergillus niger, Penicillium digitatum, Aspergillus flavus) Viburnum opulus L. türünün çekirdek yağında Aspergillus niger ve Penicillium digitatum küflerine karşı antifungal aktivite tespit edilmiştir. Bu sonuçlar doğrultusunda, Viburnum L. türlerine ait meyvelerin özellikle diyet lifi miktarı bakımından, çekirdeklerinin de protein, diyet lifi miktarı, mineral madde ve fenolik bileşenler çeşitliliği yönünden oldukça zengin olması fonksiyonel özelliğe sahip olduğunu göstermektedir. Diğer taraftan, çekirdek yağlarının fizikokimyasal özelliklerinin ise, özgül ağırlık ve FTIR sonuçları hariç, diğer belirlenen tüm özelliklerin hasat yılı ve lokasyona göre değiştiği, çekirdek yağlarının belirlenen sonuçlar açısından kullanımının uygun olduğu, elde edilen spesifikasyonların bitkisel yağ teknolojisi açısından kullanılabilir olduğu ve özellikle yağ asitleri kompozisyonu açısından fonksiyonel özellik gösterebileceği belirlenmiştir. İncelenen dört adet Viburnum L. türünün meyve, çekirdek ve çekirdek yağlarının gıda, kimya, farmakoloji ve kozmetik endüstrisinde tıbbi ve aromatik açıdan kullanımı tavsiye edilmektedir.